MHE. JESCA Y. MBOGO: Mheshimiwa Mwenyekiti, na mimi ninakushukuru kwa kunipa nafasi ya kuweza kuchangia Wizara hii nyeti, lakini awali ya yote ninaomba kwanza nikishukuru Chama changu Cha Mapinduzi hasa Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan kwa kuniteua na kuweza kunipa ridhaa ya kwenda kwa wanawake kunipigia kura za kutosha. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, ninawashukuru sana wanawake wa Mkoa wa Dodoma kwa kunipa kura nyingi za kishindo. Imani waliyonipatia nitakwenda kuilinda kwa kufanya kazi kwa bidii. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, awali ya yote kwanza ninapenda nimpongeze Dkt. Samia Suluhu Hassan kwa mambo makubwa sana aliyoyafanya Mkoa wa Dodoma.

Mheshimiwa Mwenyekiti, Mkoa wa Dodoma sote hapa ni mashahidi; Dodoma ile siyo Dodoma hii. Kama nyumba mama ameipamba kweli kweli. Tunampongeza Rais wetu Dkt. Samia Suluhu Hassan kwa miundobinu mizuri Mkoani Dodoma. Sisi Wana-Dodoma tunamwombea sana mama yetu kwa kazi nyingi ambazo amezifanya Mkoa wa Dodoma. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, lakini niipongeze Wizara hii ya Maji. Wizara ya Maji Dodoma kwa kweli wanatutendea haki. Wanafanya kazi kubwa, kubwa sana, 70% sisi Dodoma sasa hivi tunatumia maji ya kutosha. Niwapongeze sana kwa mipango mizuri na nimemsikiliza vizuri hapa Mheshimiwa Waziri wakati anaeleza asubuhi, ana mipango mpaka akawa anani-pre-empty. Kila anachokieleza ninakiona kwamba sasa ninaenda kuzungumza nini, Mheshimiwa kashafanya kila kitu. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, nipongeze sana kwa kazi nzuri na maono makubwa ambayo mmejipanga nayo kama Wizara. Tunawapongeza sana. (Makofi)

MHE. ASIA A. HALAMGA: Mheshimiwa Mwenyekiti, Taarifa.

MWENYEKITI: Taarifa, Mheshimiwa Asia Halamga.


TAARIFA

MHE. ASIA A. HALAMGA: Mheshimiwa Mwenyekiti, ahsante sana kwa kunipa nafasi ya kumpa taarifa Mheshimiwa Jesca.

MWENYEKITI: Mheshimiwa Jesca tafadhali ukae wakati unapewa Taarifa.

MHE. ASIA A. HALAMGA: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaendelea kumwongezea tu taarifa Mheshimiwa Jesca kwamba Wizara hii inafanya vizuri kwa ngazi ya Wizara na mikoani. Hata mimi mfano nina meneja wa mkoa ambaye ni mzuri sana, Ndugu yangu James, lakini pia meneja wangu wa wilaya ya Hanang. Mheshimiwa Waziri hongera sana kwa kuwasimamia watendaji wa chini. (Makofi)

MWENYEKITI: Mheshimiwa Jesca, unaipokea taarifa hiyo?

MHE. JESCA Y. MBOGO: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaipokea.

Mheshimiwa Mwenyekiti, pamoja na mambo mazuri ambayo yanafanywa na Wizara, lakini zipo changamoto kwenye Mkoa wetu wa Dodoma. Nikianzia hapa Dodoma Jiji uhaba wa vyanzo vya maji; jiji linakuwa, watu wanaongezeka. Mwaka 2022 takwimu zinaonesha kwamba watu walikuwa 3,000,000 lakini mpaka sasa wanaendelea kuongezeka, vyanzo vya maji viko pale pale.

Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaomba Wizara sasa ijikite kwenye kuongeza vyanzo vya maji. Hii inasababisha mgao unakuwa mkali sana Dodoma.

MHE. ENG. MWANAISHA N. ULENGE: Mheshimiwa Mwenyekiti, Taarifa.

MHE. JESCA Y. MBOGO: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaomba ulinde muda wangu.

MHE. ENG. MWANAISHA N. ULENGE: Mheshimiwa Mwenyekiti, Taarifa.

MWENYEKITI: Mheshimiwa Mwanaisha Ulenge, Taarifa.

TAARIFA

MHE. ENG. MWANAISHA N. ULENGE: Mheshimiwa Mwenyekiti, ahsante sana. Nilikuwa ninaomba kumpa taarifa mzungumzaji kwamba; hotuba ya leo imeeleza hii National Grid inatoka Ziwa Victoria inakuja mpaka Dodoma. Ni hilo tu, ahsante sana. (Makofi)

MWENYEKITI: Waheshimiwa Wabunge, hii itakuwa ni Taarifa ya mwisho. Tunao Waheshimiwa Wabunge 80 wameomba kuchangia. Tusipozingatia muda maana yake tutawanyima nafasi Wabunge wengine.

Ninaomba Waheshimiwa Wabunge kengele ya pili ikigonga ujue muda wako umeisha ili tumpishe mchangiaji anayefuata. (Makofi)

Endelea Mheshimiwa Jesca.

MHE. JESCA Y. MBOGO: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninakubaliana na mzungumzaji kwamba ni kweli mradi huo utafika, lakini wakati tunajiandaa na mradi huo bado Wizara inayo nafasi ya kuongeza vyanzo hivyo kutokana na population ya watu inayoongezeka kwa sababu hii inasababisha mgao mkubwa sana. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, ukienda Chidachi, Chamwino hapo Chang'ombe watu wanapata maji kwa wiki mara moja na hii ni kwa sababu population ni kubwa, lakini vyanzo vya maji bado viko chini.

Kwa ushauri wangu, pamoja na kwamba mambo mazuri yote yanakuja, lakini bado Wizara inapaswa kuongeza vyanzo hivi vya maji kwenye Jiji letu la Dodoma. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaomba nielezee sasa juu ya maji vijijini. Mkoa wa Dodoma ikifika mwezi Juni, mwezi Julai wanawake vijijini wanapata shida sana ya maji. Kunakuwa kuna ukame mzito wa maji. Hata hivyo, tunashukuru sana Wizara imeweka matanki kule mazuri sana. Matanki mengine yana volt mpaka 500, 200, ni makubwa lakini wakati mwingine unakuta hayana usimamizi mzuri, umeme hautoshi. Kwa hiyo, wanawake wanajikuta wanaenda kuchimba maji chini. Sisi Wagogo tunaita masombolwa. Wanayachimba chini yale maji ili waweze kuyatumia. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa hiyo, ushauri wangu, ninaomba sana vijijini wapazingatie sana. Nimemsikiliza vizuri sana Waziri, alieleza vizuri juu ya mipango iliyopo vijijini, lakini ninaendelea kusisitiza wanawake wa vijijini hasa Mkoa wetu wa Dodoma wanapata shida sana ya maji. Kama ni matanki yanawekwa au visima vinachimbwa basi tuhakikishe na miundobinu yake ya maji inakaa sawasawa. Kwa mfano, tunapochimba hivyo visima au tunaweka matanki basi tuhakikishe miundobinu ya umeme, miundobinu ya mabomba inakaa vizuri ili kuhakikisha kwamba mwanamke wa kijijini anapata maji kama vile mwingine wa mjini anavyopata maji. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, jambo langu la mwisho ni uhaba wa vitendea kazi. Tunao watu wa RUWASA, utakuta una vitendea kazi kwa mfano magari bado havikidhi mahitaji ya watumishi kule kwenye wilaya zetu. RUWASA, Kongwa pale wana gari kuanzia mwaka 2010 mpaka leo ni gari moja. Wakiambiwa waende kutembelea miradi ya maji wanashindwa.

Kwa hiyo, ninaomba wizara hii kupitia bajeti hii wawakumbuke RUWASA na DUWASA katika vitendea kazi kama magari na pikipiki ili iweze kurahisisha upatikanaji wa huduma za maji kule wanakokwenda kuziangalia. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, ninashukuru sana na ninaunga mkono hoja bajeti hii. Ahsante sana. (Makofi)

MHE. JESCA Y. MBOGO: Mheshimiwa Mwenyekiti, nami nachukua nafasi hii kukushukuru kwa kunipa nafasi ya kuchangia. Awali naenda kumshukuru Mwenyezi Mungu kwa kunipa kibali cha kuweza kufika hapa leo.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naanza kwa kumpongeza sana Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan. Mkoa wa Dodoma tusiposema, tutakuwa wachoyo wa fadhila. Sisi Mkoa wa Dodoma Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan ametutendea haki sana. Ametutendea haki kwa majengo mazuri, kwa vituo vingi kutoka 2021 vituo 429, mpaka Aprili mwezi uliopita vituo 699. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, sisi tunayo haja ya kumshukuru sana Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan. Dodoma tunampongeza na tunamshukuru sana kwa kumwangalia mama na mtoto kwenye mkoa wetu.

Mheshimiwa Mwenyekiti, Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan ameondoa vifo vya mama na mtoto katika Mkoa wa Dodoma, ameendelea kuwa kinara kwa kuwasaidia akina mama wa Mkoa wetu wa Dodoma. Amehakikisha mazingira mazuri ya mwanamke wakati anakwenda kujifungua kwa kutoa vifaatiba, na mazingira ambayo yanamfanya mwanamke awe comfortable.

Mheshimiwa Mwenyekiti, ukienda pale General Hospital sasa hivi ninaipongeza sana Wizara ya Afya, wameweza kuboresha, wameweka kitengo rasmi cha emergence, mwanamke akifika pale anaangaliwa huyu aende kwenye operesheni, au aende wapi? Kwa kweli wameboresha sana hospitali yetu ya General. Zamani ilikuwa changamoto ni kubwa, tunawapongeza sana.

Mheshimiwa Mwenyekiti, zipo changamoto za watumishi, kwenye mkoa wetu, mahitaji ni makubwa sana ya watumishi wa afya. Tuna uhitaji wa watumishi wa afya 10,000 lakini sisi tuna watumishi 4,000. Unaenda kwenye hospitali za Wilaya unakuta Daktari mmoja anahudumia eneo kubwa mpaka unajiuliza, huyu Daktari anapumzika saa ngapi? Maana usiku unamkuta yeye, asubuhi unamkuta yeye. Kwa hiyo, changamoto hii ni kubwa sana.

Mheshimiwa Mwenyekiti, tunaomba sana wale vijana ambao wamewapa ajira za kujitolea, basi wawapatie ajira hizi, kwa sababu wanajitolea muda mrefu kwenye idara hiyo, lakini hawapewi hizo nafasi za kwenda kuhudumu kama waajiriwa kwenye sekta hiyo ya afya.

Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaomba sana, wapo vijana wetu kwenye Wilaya wanajitolea muda mrefu, miaka mitatu, minne wanajitolea, lakini wakija, wanaajiriwa wengine kwenye idara hiyo ya afya. Kwa hiyo, ninaomba sana kwenye idara hii ya ajira mtufikirie sana watumishi wa afya Mkoa wa Dodoma, ingawa tunashukuru, wapo, lakini tunaomba sana mtusaidie kutuongezea.

Mheshimiwa Mwenyekiti, kuna hii sera ya matibabu bure, wenzangu wengi wamezungumza, na mimi nizungumze. Mkoa wangu wa Dodoma bado sera hii haitufikii vizuri wanawake. Unakwenda kujifungua, unaambiwa utalipia matibabu, lakini bado unaambiwa utajifungua kwa kuchangia na vifaatiba vingine. Utakuta mzigo ni mkubwa sana.

Mheshimiwa Mwenyekiti, mwanamke wa kijijini ukimwambia atoe shilingi 250,000 kwa operesheni ni fedha nyingi sana. Shilingi 250,000, bado atoe shilingi 250,000 hiyo, lakini bado anaambiwa alete na vifaa vingine! Tunaomba sana Wizara iangalie jambo hili. Jambo hili limekuwa likiwasumbua sana wanawake wakienda kujifungua. Jambo hili linafanya wanawake wengi wanajikuta sasa wanazalia nyumbani kitu ambacho siyo kizuri.

Mheshimiwa Mwenyekiti, huko vijijini kwetu mtu anaona bora aende akazalie nyumbani. Ninaomba sana watuangalie Wizara ya Afya, hasa kwenye jambo hili la vifaatiba, kwani ni jambo ambalo mwanamke yeyote anatamani kujifungua akiwa salama.

Mheshimiwa Mwenyekiti, nizungumzie habari ya uhaba wa vitanda. Kuna maeneo, kwenye hospitali nyingine ukienda bado vitanda havitoshelezi kwa wanawake. Unakuta wanawake wengine bado wanajibanabana kwenye vile vitanda. Kwa hiyo, ninaomba Wizara iendelee kutufikiria katika kuboresha mazingira haya ya kumsaidia mama na mtoto, basi tuhakikishe kwamba vitanda vinatosheleza katika kumsaidia mwanamke kujifungua.

Mheshimiwa Mwenyekiti, ninashukuru sana na ninaunga mkono hoja. (Makofi)