Answers to supplementary Questions by Hon. Switbert Zacharia Mkama (44 total)
MHE. CONDESTER M. SICHALWE: Mheshimiwa Spika, ninakushukuru nimepata majibu ya Serikali yamejieleza kwa kina, lakini tunapoongelea uchumi wa kidijiti component mojawapo kubwa ni intanenti ndio kufikia huo uchumi wa kidijiti. Kwa sasa hivi ukiangalia watumiaji wengi wa intanenti ambao inawasaidia kwenye biashara gharama imekuwa ni kubwa sana. Maswali mawili ya nyongeza.
Mheshimiwa Spika, swali la kwanza; Wizara ya Mawasiliano kwa kushirikiana na Wizara ya Vijana ni upi mkakati wa kuwafikia vijana kwenye makundi mbalimbali ambao wanatumia intanenti mfano vyuo vikuu, watumiaji wa kusafirisha abiria mtandaoni mfano Uber na Bolt, wauza nguo wadogowadogo ambao wanafanya biashara zao kupitia online wakae nao katika hayo makundi waelezee uhalisia na makundi mengineyo namna ambavyo wanapata changamoto kubwa kupitia intanenti na watumiaji wengine?
Mheshimiwa Spika, swali la pili; Serikali inaonaje ikae na taasisi binafsi ambazo zinatoa huduma hizi kwa ajili ya kuwaomba kupunguza gharama za internet, mfano Kampuni ya Vodacom na kampuni nyingine, kwa ajili ya kuwasaidia wananchi kupunguza gharama za vifurushi ili ambao wanajiajiri kupitia sekta hii iweze kuwasaidia? (Makofi)
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Spika, ninaomba nijibu maswali mawili ya nyongeza ya Mheshimiwa Mbunge, kama ifuatavyo:-
Mheshimiwa Spika, kuhusu ushauri wake wa kukaa na vijana kwa kushirikiana na Wizara ya Maendeleo ya Vijana, tumeupokea na tutakutana na vikundi mbalimbali vya vijana ili kujua mahitaji yao na changamoto zao wanazozipata katika upatikanaji wa internet katika shughuli zao. Kwa hiyo, tutawasiliana na wenzetu wa Wizara inayohusika na Maendeleo ya Vijana kwa ajili ya kulishughulikia suala hili.
Mheshimiwa Spika, kuhusu kukaa na taasisi binafsi kwa ajili ya kupunguza gharama za vifurushi, mwaka jana (2025) Serikali ilikaa na taasisi binafsi na tukapunguza bei za vifurushi vya internet na kwa sasa katika Afrika Mashariki ukiiondoa Rwanda, Tanzania ndiyo nchi yenye vifurushi nafuu kuliko nchi nyingine zote, zaidi ya Rwanda. Kwa hiyo, tutaendelea pia kukaa na hizi taasisi binafsi tuangalie namna gani tunavyoweza kuboresha zaidi gharama za vifurushi ili tuweze kufikia lengo la kuwa na Uchumi wa Kidijiti. Kwa hiyo, Mheshimiwa Mbunge tumepokea ushauri wako na tutaufanyia kazi kwa kadiri inavyowezekana ili tufikie hilo lengo. Ninakushukuru. (Makofi)
MHE. ENG. FADHILI S. CHILOMBE: Mheshimiwa Naibu Spika, pamoja na majibu mazuri ya Serikali, nina swali moja lenye sehemu (a) na (b) kama ifuatavyo:-
Mheshimiwa Naibu Spika, katika siku za hivi karibuni pamekuwa na ongezeko kubwa sana la watumiaji wako wa simu kwenye baadhi ya maeneo ndani ya Jimbo la Tunduru Kusini, hali hiyo imesababisha baadhi ya minara kuzidiwa na ubora wa mawasiliano kutoka kwenye minara hiyo kupungua.
(a) Je, Serikali haioni haja ya kwenda kufanya review, kwa maana ya mapitio kwenye baadhi ya minara ili kuangalia uwezekano wa ama kuongeza masafa au kujenga minara mingine karibu na maeneo hayo?
(b) Je, kama inakubaliana na mimi, kazi hiyo itaanza lini?
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Naibu Spika, ninaomba nijibu maswali mawili ya Mheshimiwa Mhandisi Fadhili, kama ifuatavyo:-
Mheshimiwa Naibu Spika, kuhusu kufanya tathmini upya ni kweli baadhi ya minara kutokana na kuongezeka kwa watumiaji inakuwa inazidiwa. Kwa hiyo, nichukue fursa hii kupitia Bunge lako Tukufu kwa niaba ya Waziri wa Mawasiliano na Teknolojia ya Habari, kumwelekeza Mkurugenzi Mkuu wa TCRA kutuma wataalam katika maeneo ya Jimbo la Tunduru Kusini ili wafanye tathmini na kubaini changamoto hiyo haraka iwezekanavyo. (Makofi)
MHE. CORNEL L. MAGEMBE: Mheshimiwa Naibu Spika, nina swali moja la nyongeza. Kuna vijiji takribani vitano katika Jimbo la Chato Kaskazini, ambavyo ni Vijiji vya Mkungo, Nyakato, Buzirayombo, Itale na sehemu kubwa ya Ilyamchele. Vijiji hivi havipati mawasiliano kwa sababu hakuna mtandao na hii husababisha utoaji wa elimu hasa kwenye shule za msingi na Sekondari ambako sasa wanatumia TEHAMA wanafunzi wanashindwa kupata haki yao kama wanafunzi wengine. Je, Wizara ina mpango gani wa kwenda kuweka mtandao katika maeneo hayo? Ahsante sana.
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Naibu Spika, ninaomba kujibu swali la ndugu Mheshimiwa Magembe, Mbunge wa Chato Kaskazini, kama ifuatavyo:-
Mheshimiwa Naibu Spika, kama nilivyoeleza katika jibu la swali la msingi, tunatambua changamoto ya mawasiliano nchi nzima na ninaamini kila Mbunge aliyemo katika jengo hili ana changamoto ya mawasiliano katika Jimbo lake kwenye sehemu moja au nyingine. Ndiyo maana sisi kama Wizara tunaandaa mkakati wa miaka mitano wa kuyafikia maeneo yote yenye changamo ya mawasiliano na tunaamini katika kipindi hiki cha miaka mitano, tutafika kila eneo kule ambako hakuna minara, tutajenga minara mipya, kule ambako minara imezidiwa, tutaiongezea nguvu ili kuhakikisha kwamba ifikapo mwaka 2030 changamoto ya mawasiliano katika Majimbo mbalimbali na hapa nchini iwe imepungua kwa kiasi kikubwa au tumeimaliza kabisa. (Makofi)
MHE. DKT. YAHYA E. NAWANDA: Mheshimiwa Naibu Spika, ahsante kwa kuniona. Je, ni lini Serikali itatimiza ahadi yake ya kujenga minara katika Kata za Mtunguru, Mkwedu, Chilangala pamoja na Mikumbi? Ahsante. (Makofi)
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Naibu Spika, ninaomba kujibu swali la Mheshimiwa Dkt. Nawanda, kama ifuatavyo: -
Mheshimiwa Naibu Spika, sasa hivi Wizara inatekeleza Mradi wa Ujenzi wa Minara 280 katika bajeti hii na katika bajeti ijayo tutatekeleza tena mradi wa kujenga minara mingine 280 ambayo katika mradi huo Kata alizozitaja Mheshimiwa Mbunge nazo tutazipatia kipaumbele. (Makofi)
MHE. HAIDERALI H. GULAMALI: Mheshimiwa Naibu Spika, je, Serikali ina mpango gani wa kujenga mnara wa mawasiliano katika Kata ya Mughunga, Ilongero Singida Vijijini? Ahsante sana. (Makofi)
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Naibu Spika, ninaomba kujibu swali la Mheshimiwa Mbunge wa Singida Vijijini, kama ifuatavyo: -
Mheshimiwa Naibu Spika, kama nilivyoeleza kwenye jibu langu la swali la msingi, kwamba tumeandaa mkakati mahsusi wa miaka mitano wa kujenga minara mbalimbali nchini katika maeneo yote yenye changamoto ya mawasiliano. Kwa hiyo, nimhakikishie Mheshimiwa Mbunge kwamba katika mkakati huo na eneo lake hilo lenye changamoto pia tutalifikia.
MHE. YUSTINA A. RAHHI: Mheshimiwa Naibu Spika, ninakushukuru sana kwa kunipa na mimi nafasi ya swali la nyongeza. Je, ni lini Serikali itajenga minara ya mawasiliano katika Kata za Kitwai na Naberera Wilayani Simanjiro?
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Naibu Spika, ninaomba nijibu swali la Mheshimiwa Mbunge, kama ifuatavyo:-
Mheshimiwa Naibu Spika, kwenye mkakati wetu wa miaka mitano wa kuhakikisha kwamba nchi hii yote inapata mawasiliano, tutajenga minara, kama nilivyosema, katika maeneo mbalimbali ili kuyafikia maeneo yote yenye changamoto. Yale ambayo yana minara, lakini hayana mawasiliano ya kutosha au yana changamoto tutaiongezea nguvu. Kwenye eneo lake hili la Simanjiro ambalo hakuna minara ndani ya hiki kipindi cha miaka mitano tuna uhakika tutakuwa tumefika na tumejenga minara kwa ajili ya kuondoa changamoto hiyo.
MHE. YAHYA A. MHATA: Mheshimiwa Naibu Spika, kuna baadhi ya maeneo, hasa katika Jimbo la Nanyumbu, minara ipo lakini wananchi wanahitaji huduma zaidi ya ule mnara wa mawasiliano. Je, Serikali haiko tayari kuwashauri wawekezaji wengine wakatumia ule mnara mmoja ili kurahisisha upatikanaji wa mawasiliano wa maeneo yote?
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Naibu Spika, ninaomba kujibu swali la Mheshimiwa Yahya, Mbunge wa Nanyumbu, kama ifuatavyo:-
Mheshimiwa Naibu Spika, tayari kampuni za simu zinachangia baadhi ya minara katika baadhi ya maeneo; mnara mmoja kampuni mbili ama matatu zinaweka vifaa vyao vya mawasiliano. Kwa hiyo nichukue nafasi hii pia kumwelekeza Mkurugenzi Mkuu wa TCRA kwa niaba ya Waziri wa Mawasiliano na Teknolojia ya Habari kulifanyia kazi suala hili ili hiyo minara kama ina changamoto au imezidiwa, basi waangalie uwezekano wa kuwasiliana na kampuni ili waongezewe nguvu. Kama kuna uwezekano mwingine pia basi kampuni ziruhusiwe kuwekeza zaidi kwenye mnara huo ili kampuni mbili ama tatu yaweze kutoa huduma kwa kutumia mnara mmoja. Zoezi hilo litafanyika kwenye baadhi ya maeneo.
MHE. MWITA M. WAITARA: Mheshimiwa Naibu Spika, Jimbo la Tarime Vijijini lipo mpakani mwa Kenya. Kwa hiyo Kata za Susuni, Mwema, Sirari, Nyanungu, Gwitiryo tunapata mawasiliano kutoka Kenya; lakini vilevile maeneo kama Mrito kwenye mgodi pale wa dhahabu, Gorong’a karibu na Hifadhi ya Serengeti hakuna mawasiliano kabisa. Nimeuliza swali hili miaka mitano imepita sasa ninaomba Serikali iniambie. Je, ni kwa nini wananchi wa maeneo hayo wanapata shida ya mawasiliano mpaka leo? Ahsante.
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Naibu Spika, kwanza nishukuru kwa kupata nafasi na nimshukuru Mheshimiwa Naibu Waziri kwa majibu mazuri. Niombe kujibu swali la Mheshimiwa Mwita Waitara. Tunatambua changamoto iliyopo uhafifu wa mawasiliano hasa katika maeneo ya mipakani ikiwemo Sirari, Tarime pamoja na maeneo mengine.
Mheshimiwa Naibu Spika, ninapenda kumhakikishia Mheshimiwa Mbunge na Waheshimiwa Wabunge wengine, kama Serikali tunaendelea kufanyia kazi kuhakikisha tunaongeza nguvu katika minara iliyopo katika maeneo ya mipakani; na sasa katika awamu yetu ya kumi na moja eneo hilo litakuwa la kipaumbele ikiwemo maeneo yanayopita SGR, lakini pia maeneo ya barabara kuu pamoja na maeneo ya mipakani kwa ujumla wake.
Mheshimiwa Naibu Spika, changamoto kubwa ambayo imekuwa ikitukabili unajikuta mkifanya adjustment katika maeneo ya minara katika maeneo ya mipakani baada ya muda nchi za wenzetu pia wamekuwa wakifanya adjustments. Kwa hiyo unajikuta unarekebisha hali leo baada ya muda unajikuta pia changamoto inaendelea kurudi pale pale na inakuwa inapelekea masuala ya roaming na kusoma minara mingine.
Mheshimiwa Naibu Spika, nipende kumhakikishia Mheshimiwa Mbunge, tutaendelea kufanya ukaguzi na usimamizi zaidi mara kwa mara ili kuhakikisha kwamba kutakuwa na adjustment ili kuhakikisha wananchi wetu wanapata mitandao kutoka mawasiliano ya Tanzania pekee. Ninakushukuru.
MHE. HAWA S. MWAIFUNGA: Mheshimiwa Spika, pamoja na majibu ya Serikali, nina maswali mawili ya nyongeza.
Mheshimiwa Spika, swali la kwanza; bado Jimbo la Tabora Mjini kwenye kata za pembezoni nilizozitaja hapo zina changamoto kubwa sana ya mawasiliano. Kuna baadhi ya maeneo walitoa maelekezo ikajengwe minara hiyo ya Halotel lakini haijajengwa. Nini mpango wa Serikali kwenda kujenga hata hiyo Minara ya Halotel wanayoisema ili wananchi wa kata hizi za pembezoni zilizoko kwenye Jimbo la Tabora Mjini waweze kupata mawasiliano ya uhakika?
Mheshimiwa Spika, swali langu la pili; pamoja na sasa hivi kuwa tuko kwenye awamu ya uwezo wa mitandao yetu 5G lakini mpaka leo Tabora Mjini bado tunapokea mawasiliano kwa kutumia 2G. Nini mpango na mkakati wa Serikali kuhakikisha kwamba wanapeleka minara yenye nguvu ya uwezo wa kupeleka 5G ili wananchi wa Jimbo la Tabora Mjini ambalo linakua kwa kasi waweze kupata mawasiliano ya uhakika? (Makofi)
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Spika, ninaomba nijibu maswali mawili ya nyongeza ya Mheshimiwa Hawa, kama ifuatavyo:-
Mheshimiwa Spika, kuhusu ujenzi wa minara kwenye maeneo aliyoyataja pembezoni mwa Mji wa Tabora, kama nilivyoeleza kwenye jibu la swali namba 74 nilieleza kwamba tunatambua changamoto ya mawasiliano katika maeneo mbalimbali nchini na tuna mkakati mahususi wa miaka mitano kuanzia mwaka huu 2025 mpaka 2030 ambapo tutayafikia maeneo yote yenye changamoto za mawasiliano ikiwemo ni pamoja na eneo lake la Tabora Mjini.
Mheshimiwa Spika, kwenye maeneo ambayo yana minara na ambayo bado yana changamoto ya mawasiliano, tutatuma wataalam wetu wakafanye tathmini na pale ambapo kutaonekana kuna uhitaji wa kuiongezea nguvu hiyo minara tutaiongezea nguvu.
Mheshimiwa Spika, kuhusu changamoto ya kuwepo minara ya 2G katika maeneo ya mjini. Ni kweli bado kuna maeneo hapa nchini yanasoma minara ya 2G lakini kwa maeneo ya mjini mengi yameshafikiwa na minara ya 3G na 4G. Iwapo bado kuna maeneo ya Mjini Tabora yanasoma minara ya 2G, ninaomba kupitia Bunge lako Tukufu kwa niaba ya Waziri wa Mawasiliano na Teknolojia ya Habari nimwelekeze Mkurugenzi Mkuu wa TCRA apeleke timu yake ya wataalam kufanya tathimini katika eneo la Jimbo la Tabora Mjini ili kutambua ni kwa nini bado kunasoma minara ya 2G ambayo katika maeneo ya mjini mengi hakuna changamoto kama hiyo.
MHE. SHAFFIN A. SUMAR: Mheshimiwa Spika, ninakushukuru kwa kunipa nafasi ya kuuliza swali dogo. Kwa kuwa tatizo la mawasiliano ni la nchi nzima na katika Jimbo langu la Uyui tatizo kama hili lipo na linasumbua sana katika Kata ya Ibili, Ibelamirundi, Ndono, Makazi na Bukumbi. Je, ni lini Serikali itapeleka wataalam ili waangalie maeneo ambayo yanafaa kuweka mnara waweze kuweka haraka iwezekanavyo ili wananchi waache kupanda miti kutafuta mawasiliano? (Makofi)
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Spika, ninaomba kujibu swali la nyongeza la Mheshimiwa Mbunge wa Uyui kama ifuatavyo:-
Mheshimiwa Spika, ninaomba nichukue nafasi hii pia kumwelekeza tena Mkurugenzi Mkuu wa TCRA kutuma timu ya wataalam katika Jimbo la Uyui kuweza kufanya tathmini na kutambua changamoto zilizopo za mawasiliano katika jimbo hilo.
MHE. ESTER A. BULAYA: Mheshimiwa Spika, ninakushukuru kwa nafasi ili niulize swali dogo la nyongeza. Katika Jimbo la Bunda Mjini kata za pembezoni pia kuna changamoto ya mawasiliano kama Kunzugu, Bukole, Nyamatoke na Mihali. Ni lini changamoto hiyo itatatuliwa?
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Spika, ninaomba kujibu swali la Mbunge wa Jimbo la Bunda Mjini, Mheshimiwa Bulaya, kama ifuatavyo:-
Mheshimiwa Spika, tuna mkakati maalum na mahususi ambao tunauandaa Wizarani na utakamilika hivi karibuni. Mkakati huu tunakusudia kuyafikia maeneo yote yenye changamoto za mawasiliano likiwemo Jimbo la Mheshimiwa Bulaya. Ninaomba nimhakikishie Mheshimiwa kwamba katika mkakati wetu huu na siku si nyingi tutamfikia katika maeneo yake yenye changamoto na nimpongeze pia kwa jinsi anavyowapigania wapigakura wake wa Bunda Mjini. Kwa kweli wamechagua Mbunge mahiri. (Makofi)
MHE. JONAS W. MBUNDA: Mheshimiwa Mwenyekiti, kwanza ninaipongeza Serikali kwa majibu mazuri. Pili ninaishukuru Serikali kwa kuanza kujenga mnara wa simu katika Kata ya Kikolo, na pia kufikiria kuanza kufanya tathmini ya kujenga mnara wa simu katika Kata ya Kagugu. Nina maswali mawili ya nyongeza.
Mheshimiwa Mwenyekiti, swali la kwanza, mradi unaoanza kutekelezwa kujengwa mnara katika Kata ya Kikolo unakwenda kwa kusuasua. Nataka nijue, ni lini Serikali itakamilisha ujenzi wa mnara huo?
Mheshimiwa Mwenyekiti, swali la pili. Kijiji cha Ruangai eneo la Kipungu Kata ya Mpepai kuna changamoto kubwa ya mawasiliano ya simu. Ni lini Serikali itaweka mkakati wa kuhakikisha kwamba inajenga mnara wa simu katika eneo hili ili wananchi waweze kupata mawasiliano?
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Mwenyekiti, kuhusu ujenzi wa mnara tulioutaja katika Kijiji cha Kikolo, nimhakikishie Mheshimiwa Mbunge kwamba kazi hii itakamilika tarehe 30 Juni, 2026, kwa sababu tayari mkandarasi ameshapatikana na anaendelea na mobilization. Atakapokamilisha mobilization, ujenzi utaanza mara moja. Ifikapo tarehe 30 mwezi wa Sita, ujenzi huu utakamilika.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kuhusu changamoto ya mawasiliano katika Kijiji cha Luhangali, nimhakikishie Mheshimiwa Mbunge kwamba katika mkakati wetu wa Serikali wa miaka mitano kuanzia mwaka 2025 kwenda mwaka 2030, tutafanya tathmini katika maeneo yote yenye changamoto na tutayafikia. Tutaanza na maeneo ya changamoto kubwa, changamoto za kati na changamoto zenye unafuu. Kwa hiyo, tutapitia zote na kuhakikisha kwamba ifikapo mwaka 2030 kila Mwananchi wa Tanzania atakuwa na uso wenye furaha katika sekta hii ya mawasiliano.
MHE. LUCY E. MWAKYEMBE: Mheshimiwa Mwenyekiti, ahsante kwa kunipa nafasi ya kuuliza swali katika Wizara ya Mawasiliano na Teknolojia ya Habari. Ni utaratibu gani unaotumika kwa kutumia mkongo wa Taifa katika kupeleka mawasiliano kule Zanzibar ili kufikisha huduma kwa wateja kwa haraka sana na kwa maeneo ambayo hayafikiki?
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Mwenyekiti, utaratibu unaotumika katika kupeleka mawasiliano Zanzibar kupitia mkongo wa Taifa, huwa kwanza inafanyika tathmini, kuangalia uhitaji wa maeneo husika, ikishafanyika, Shirika la Mawasiliano Nchini hupeleka mawasiliano hayo kulingana na uhitaji wa eneo husika.
MHE. PROF. PIUS Z. YANDA: Mheshimiwa Mwenyekiti, nashukuru kwa majibu mazuri ya Serikali. Hata hivyo, kwa kuwa taaluma ya teknolojia ya TEHAMA sasa hivi ni taaluma ya msingi sana katika maendeleo ya nchi yetu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaomba Serikali kwamba ujenzi wa chuo hicho uweze kupata kipaumbele. Hii itawezesha kwanza kunufaisha vijana ambao wakipata elimu hiyo wataweza kujiajiri kwa sababu ya ile elimu waliyoipata. Pia, hiyo itasaidia kusukuma gurudumu la maendeleo kwa kutumia teknolojia ya maendeleo vijana wetu watakuwa wamepata.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa misingi hiyo basi, ombi letu ni kwamba, Serikali ione jinsi gani iweze kupata uwezeshaji wa ujenzi wa hicho chuo, ahsante sana.
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Mwenyekiti, kwanza ninampongeza Profesa, amekuwa akilifuatilia suala hili kwa karibu kwa Mheshimiwa Waziri na pia kwangu. Hii inaonyesha kwamba ana hamasa kubwa ya masuala ya teknolojia ya Habari, na Wananchi wa Buhigwe pia wana hamasa hiyo. Nimhakikishie kwamba ombi lake tumelipokea, na tutatoa kipaumbele kikubwa katika ukamilishaji wa chuo hicho.
MHE. TAMIMA HAJI ABASS: Mheshimiwa Mwenyekiti, ahsante sana, kwanza nitoe pongezi zangu kwa Serikali kwa juhudi kubwa inayofanya kuhakikisha mawasiliano yanapatikana, na hasa ninampongeza Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan, tumeona juzi tu, tarehe 10 Aprili, 2026 alizindua minara 785 kwa ajili ya mawasiliano nchini. Pongezi kubwa.
Mheshimiwa Mwenyekiti, hata hivyo, nina swali moja la nyongeza. Kwa kuwa mawasiliano yanaendelea kuimarika, Serikali ina mpango gani sasa kuhakikisha wananchi wanapata huduma hizo kwa urahisi hasa ukizingatia wafanyabiashara wengi wanatumia mitandao kwa ajili ya kufanya biashara zao wakiwemo wanawake?
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Mwenyekiti, kwanza, ninamshukuru kwa pongezi kwa Rais wetu, Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan kwa juhudi kubwa anayofanya kuhakikisha kwamba nchi hii yote inakuwa na mtandao wa kuaminika.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nimhakikishie Mheshimiwa Mbunge kwenye jibu lake kwamba Wizara yetu ina mpango mkakati mkubwa wa miaka mitano ya kuhakikisha kwamba nchi hii yote inakuwa na mtandao wa mawasiliano wa kuaminika na katika hilo, hii itatoa kipaumbele kikubwa kwa makundi maalum yakiwemo akina mama, vijana, wenye ulemavu na watu wengine wote walio katika makundi hayo kama wazee na watu wasiokuwa na uwezo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa hiyo, nimhakikishie Mheshimiwa Mbunge kwamba tumejipanga kuhakikisha, ndani ya miaka hii mitano, kila mwananchi na kila kundi maalum litakuwa na uso wa furaha katika sekta hii ya mawasiliano.
MHE. ENG. EZRA J. CHIWELESA: Mheshimiwa Spika, ninashukuru kwa nafasi. Pia, ninaishukuru sana Serikali kwa majibu mazuri ambayo wameyatoa na ninashukuru kwa miradi hii ambayo imefanyika. Ni kweli minara hii imejengwa na haya maeneo yanapata mawasiliano, lakini kama Serikali ilivyojibu Kata ya Nyamigogo ina vijiji vinne na vyote hakuna hata kijiji kimoja chenye mawasiliano.
Mheshimiwa Spika, eneo hili la Migango, Kata ya Runazi, ambalo umelitaja lina wakazi zaidi ya 10,000 lakini hawana mawasiliano kabisa. Ninajua mmesema ipo kwenye mpango; mpango ni 2025 – 2030. Kwa kuwa hawa watu ni wengi na wanategemea mawasiliano, ninaweza kupata kauli thabiti ya Serikali inayonihakikishia kwamba haitaweza kusubiri mpaka mwishoni kwa sababu bajeti inafanyika kila mwaka? (Makofi)
Mheshimiwa Spika, nipate kauli ya Serikali inayoweza kuni-assure kwamba mpango utakapoanza, hawa wananchi watapelekewa hiyo huduma haraka ili waweze kupata sub-station kwa sababu ni wengi na wanahitaji huduma ya simu. (Makofi)
Mheshimiwa Spika, swali langu la pili. Mheshimiwa Waziri amesema Kijiji cha Busiri feasibility study inaendelea, lakini jirani na Busiri kuna eneo moja linaitwa Iloganzara kwenye Kata ya Nyakahura. Kuna Kata ya Bisibo eneo la Rwakilinda na Muungano, ni maeneo yenye watu wengi sana lakini hawana mawasiliano pia.
Mheshimiwa Spika, kwa hiyo, ninaomba kupata kauli ya Mheshimiwa Waziri na Serikali kwamba hata haya maeneo mawili yatakuwa considered kwenye kufanya feasibility study ili mtakapoanza kujenga hii minara Biharamulo, basi na wao waweze kupata mawasiliano haya kwa ajili ya kuendeleza huduma za wananchi. (Makofi)
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Spika, ninaomba nijibu maswali mawili ya Mheshimiwa Mbunge kwa pamoja kama ifuatavyo: -
Mheshimiwa Spika, katika maeneo yote aliyoyataja, kwa sababu amesema kuna changamoto kubwa ya mawasiliano, tutayapa kipaumbele kikubwa katika mkakati wetu tunaoendelea kuutekeleza.
Mheshimiwa Spika, kwa sababu ya udharura alioueleza, ninamwelekeza Mkurugenzi Mkuu wa UCSAF apeleke wataalamu kule katika hali ya udharura ili wakague na kufanya tathmini katika maeneo hayo kwa lengo la kuhakikisha kwamba tunaweka mawasiliano mapema ili wananchi wengi aliowataja katika maeneo hayo waweze kupata mawasiliano ya uhakika. (Makofi)
MHE. SIKUDHANI Y. CHIKAMBO: Mheshimiwa Spika, viko baadhi ya vijiji mpaka leo havina minara kama alivyosema hapo Mheshimiwa Waziri. Kipekee ninaomba nizungumzie Kijiji cha Mtengashari kilichopo Kata ya Ligunga katika Halmashauri ya Wilaya ya Tunduru. Kijiji kile hakina mawasiliano kabisa, wananchi wale wanapata shida. Ni nini sasa mkakati wa Serikali katika kuhakikisha tunakwenda kujenga minara katika kijiji kile na wananchi wetu waendelee kupata huduma ya mawasiliano? (Makofi)
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Spika, mkakati wa Serikali katika kujenga minara tumeuweka katika mkakati wetu mahsusi wa Serikali wa miaka mitano ambapo tunakusudia kuyafikia maeneo yote yenye changamoto ya mawasiliano nchini ukianza na maeneo ambayo yana changamoto kubwa. Tumeyatenga katika maeneo yenye changamoto kubwa sana, changamoto za kati na changamoto ndogo.
Mheshimiwa Spika, tutaanza na maeneo yenye changamoto kubwa katika mkakati wetu wa miaka mitano na ninamhakikishia Mheshimiwa Mbunge kwamba tutafika pia katika maeneo yake kwa ajili ya kuweka mawasiliano ya uhakika kwa wananchi.
Mheshimiwa Spika, ninamhakikishia kwamba ndani ya hii miaka mitano mkakati wetu utakapokamilika kila eneo lenye changamoto ya mawasiliano hapa nchini litakuwa limepata mawasiliano ya uhakika. (Makofi)
MHE. JAPHAEL M. LUFUNGIJA: Mheshimiwa Spika, ninakushukuru sana kwa nafasi. Jimbo la Ulyankulu ni miongoni mwa majimbo yenye hali ngumu ya kimawasiliano hasa katika Kata ya Uyowa, Kijiji cha Mwamnange chenye wakazi wengi na kijiji cha kibiashara Kata za Sasu, Ilege na Nhwande kwa maana ya Kata ya Mwongozo. Lini Wizara itakwenda kujenga minara kwenye maeneo hayo ili wananchi waweze kunufaika? (Makofi)
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Spika, tunatambua changamoto ya mawasiliano iliyopo katika jimbo hili na hivi karibuni, ninadhani wiki hii iliyopita wataalamu wa UCSAF walikuwa kwenye eneo la jimbo hili kufanya tathmini. Tunasubiri taarifa yao ili utekelezaji uanze kufanyika.
Mheshimiwa Spika, ninamhakikishia Mheshimiwa Mbunge kwamba baada ya taarifa hiyo ya wataalamu kuwasilishwa Wizarani tutafanya mpango wa dharura wa kuhakikisha kwamba katika maeneo ambayo hayana mawasiliano kabisa katika Jimbo lake la Ulyankulu yanafanyiwa kazi, ninashukuru.
MHE. RASHID M. MTIMA: Mheshimiwa Spika, ninashukuru kupata nafasi ya kuuliza swali la nyongeza katika Wizara hii.
Mheshimiwa Spika, ni lini Serikali itatatua tatizo la upatikanaji wa simu katika maeneo yafuatayo katika Jimbo la Newala Mjini: Kata ya Nanguruwe, Kijiji cha Nanguruwe, Mnanje, na Mtawe; Kata ya Mcholi I, Kijiji cha Chikwedu na Chiunjila; Kata ya Namiyonga, Kijiji cha Nakachela na Mandumba; Kata ya Mnekachi Kijiji cha Kazamoyo; na Kata ya Mtumachi, Kijiji cha Mcholi Godauni? (Makofi)
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Spika, kama ambavyo nimekuwa nikieleza katika majibu yangu kwamba Serikali imeandaa mkakati wa miaka mitano wa kuyafikia maeneo yote nchini ambayo yana changamoto ya mawasiliano. Kwa hiyo, ninamhakikishia Mheshimiwa Mbunge katika mkakati wetu wa miaka mitano maeneo yake hayo pia tutayafikia, lakini kwa sababu ameeleza kwamba ana changamoto kubwa, tutayapa kipaumbele wakati wa kutekeleza mkakati wetu huu wa Serikali, ninakushukuru.
MHE. ESTHER E. MALLEKO: Mheshimiwa Spika, ninashukuru sana. Ninaomba kuuliza swali la nyongeza.
Mheshimiwa Spika, Kata ya Mamba Kusini katika Jimbo la Vunjo imekuwa na changamoto kubwa sana ya mawasiliano. Je, ni lini Serikali itajenga minara ya simu ili tuweze kupata mawasiliano ya uhakika? (Makofi)
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Spika, kata aliyoieleza Mheshimiwa Mbunge katika Jimbo la Vunjo pia itahusishwa katika mkakati wetu wa Wizara, kwa sababu pia amesema kwamba ina changamoto kubwa. Ni kati ya zile kata ambazo na sisi tumepanga kwamba katika maeneo yenye changamoto kubwa tutayapa kipaumbele tunapoendelea na utekelezaji wa mkakati wetu huu wa Wizara.
Mheshimiwa Spika, ninamhakikishia Mheshimiwa Mbunge kwamba tutatoa kipaumbele kikubwa kwa Jimbo lake la Vunjo katika maeneo yote yenye changamoto kubwa, hasa wakati wa utekelezaji wa mkakati mahsusi wa Wizara wa hii miaka mitano tunayoendelea na utekelezaji wake. (Makofi)
MHE. DICKSON N. LUTEVELE: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninashukuru sana kwa majibu mazuri ya Serikali. Ninaomba nimwulize swali moja la nyongeza. Kwa kuwa teknolojia hii ya AI ndiyo inayoongoza dunia kwa sasa, na mara nyingi fursa kama hizi zinawapata tu vijana wa mjini, je, Mheshimiwa Waziri yuko tayari kuhakikisha kwamba teknolojia hii mnazunguka hasa vijijini ikiwemo maeneo ya mikoani kama Mafinga kwa ajili ya kuwafundisha vijana wote ili waweze kupata fursa hii? (Makofi)
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Mwenyekiti, kuhusu kuwafikia vijana katika maeneo ya mikoa mbalimbali, ndiyo sababu nimeeleza kwamba tumeanza utaratibu wa kujenga vitu vya ubunifu nchini. Tumeanzia na mikoa ambayo nimeitaja, Mikoa ya Lindi, Dodoma, Tanga, Dar es Salaam, Tanga, Arusha, Mwanza, Mbeya, na Zanzibar, na tutaendelea hatua kwa hatua kuwekeza katika mikoa mingine.
Mheshimiwa Mwenyekiti, hata hivyo, Serikali inashirikiana na wadau mbalimbali wa Kimataifa. Kwa mfano, tunashirikiana na International Telecommunication Union (ITU), wanafanya mradi na Tume ya TEHAMA. Huu mradi unaitwa ITU IA For Good Sandbox. Mradi huu unatekelezwa kwa vijana wote nchini bila kujali ni wa mjini au wa vijijini, kwa lengo la kuwapa uwezo wa kutengeneza mifumo ya AI.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa hiyo, Serikali inalitambua hilo, na pia inashirikiana na UNESCO kuwekeza katika maeneo haya. Hili litahusisha watumishi wote wa Serikali walio mjini na maeneo yote ya nchini, vijijini na kila sehemu kwa kuwajengea uwezo wa eneo hili la akili mnemba.
MHE. MABULA J. MAGANGILA: Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa kuwa katika Sekta ya Elimu tumekuwa tukihangaika na walimu wengi kwa baadhi ya masomo kama Sayansi na Biashara, je, ni lini Serikali sasa itatumia teknolojia hii kutengeneza walimu ambao wataenda kufundisha masomo ambayo yana upungufu wa walimu watokanao na akili mnemba? (Makofi)
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Mwenyekiti, katika jibu langu la msingi nimeeleza kwamba, Serikali kupitia Tume ya TEHAMA imepitia mitaala 111 ya vyuo vikuu 32 vyenye mlengo wa TEHAMA. Hivi vyuo vingine vinawafundisha walimu, kwa hiyo, hii mitaala ambayo tumeipitia itahakikisha kwamba tunatoa wataalamu wanaotumia akili mnemba wakiwemo walimu, ili waende kufundisha katika shule wanazozitumikia.
MHE. THOMAS M. KITIMA: Mheshimiwa Mwenyekiti, ahsante sana kwa kunipa nafasi ya kuuliza maswali mawili ya nyongeza. kwa kuwa karibia kata nyingi hazina mawasiliano, Mfano vijiji katika Kata ya Mang’onyi, Ntuntu, Misuhaa, Kikio ambapo kuna maeneo kama Mnane, Kundi, pamoja na Makumi, ambao hawana kabisa mawasiliano; na hata mimi nikienda kwenye ziara huwa nikifika huko ni kama nipo gizani, au nimepotea na siwezi kupatikana; je, ni lini Serikali itaona umuhimu wa kuwapatia hawa watu mawasiliano kwa kuwajengea minara, hasa hasa katika maeneo yenye huduma za kijamii kama shule ili yawepo mawasiliano na iweze kufanya miradi ya Kitaifa? (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, swali la pili. Kijiji ninachotoka kinaitwa Siuyi na nikiwa kijijini huwa ninalazimika kwenda kijiji cha jirani ambacho kinaitwa Makiungu, ili tu nipate mawasiliano. Mara nyingine huwa ninalazimika kutokufika kijijini, nilale mjini ili mradi tu nisikose taarifa za Kitaifa. Kwa mfano, Mheshimiwa Rais ana jambo la Kitaifa, kwa hiyo, ninalazimika kukaa mjini ili tu niweze kupata mawasiliano, kwa kuwa kijiji ninachotoka hakuna mawasiliano.
Mheshimiwa Mwenyekiti, je, ni lini Serikali itaona umuhimu hiki Kijiji cha Siuyi kipate mawasiliano ya kutosha? Kwa kuwa mimi Mbunge wao ninatoka pale, wakiona hata Mbunge hana mawasiliano, itakuwa siyo jambo zuri. (Makofi)
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Mwenyekiti, kama Wizara tumepokea changamoto ya Mheshimiwa Mbunge. Ninaomba nimwelekeze Mkurugenzi Mkuu wa UCSAF aende jimboni kwa Mheshimiwa kufanya tathmini ya kina kuhusu tatizo hili la mawasiliano na kuchukua hatua za dharura kulifanyia utatuzi kwa kadri itakavyowezekana. (Makofi)
MHE. ABUBAKARI D. ASENGA: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninakushukuru sana na ninaishukuru Serikali kwa majibu mazuri na timu ya watu wa Wizara walifika jimboni kwangu, wakatembelea maeneo yote ambayo tuliomba minara. Tuliomba minara 10 na tumepewa minara nane, ni imani yangu kama majibu ya Serikali yalivyo, katika minara miwili ya Ikwambi na Mang'ula B basi itaanza kujengwa haraka iwezekanavyo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nina maswali mawili madogo ya nyongeza.
Swali la kwanza, katika minara hii nane ambayo tumeipata kuna tatizo la changamoto la usikivu mdogo, kwa mfano pale Lumemo, Ihanga kuna mnara lakini bado kuna changamoto ya mawasiliano. Je, ni lini mpango wa Serikali kupitia katika minara ambayo imejengwa ili sasa kuiongezea nguvu iweze kusikika vizuri kwa maana ya 2G iende kwenye 4G?
Mheshimiwa Mwenyekiti, swali la pili, ni lini mpango wa Serikali wa mnara mmoja kutumika na kampuni zote utaanza, kama ambavyo Kamati ya Bunge tumeshauri? Sehemu ambako Tigo wamejenga tusianze kuhangaika kutafuta tena wengine wakajenge. Ninakushukuru.
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Mwenyekiti, kwanza nianze kumpongeza Mheshimiwa Asenga ambaye ni Makamu Mwenyekiti wa Kamati inayosimamia Wizara yetu. Amekuwa mtu hodari katika Kamati, mchangiaji mzuri na mshauri mzuri, hakika wananchi wa Kilombero wamepata Mbunge jembe.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nininaomba nijibu maswali yake mawili ya nyongeza kama ifuatavyo; kuhusu minara iliyojengwa kwake kuwa na nguvu kidogo, hili tatizo huwa linatokea kutokana na inapojengwa baadaye watumiaji wanaongezeka na makazi yanaongezeka. Kwa hiyo, nguvu inapungua.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kupitia Bunge lako Tukufu ninamwelekeza Mkurugenzi Mkuu wa TCRA kuifanyia tathmini minara hiyo, kugundua udhaifu uliopo na kuwasiliana na watoa huduma walioijenga hiyo minara ili waweze kuiongezea nguvu kulingana na tathmini itakayofanyika.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kuhusu swali la pili, Serikali inaendelea na mkakati wake wa kujenga minara kupitia mkakati wa miaka mitano. Nimhakikishie Mheshimiwa Mbunge kwamba katika maeneo yote ambayo tumeyagundua kwamba yana changamoto ya mawasiliano katika eneo lake tutayaingiza katika mpango wa Wizara wa ujenzi wa minara kwa mwaka ujao wa fedha wa 2026/2027. Ninakushukuru.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kuhusu suala la mnara mmoja kutumiwa na watoa huduma wengi au roaming, tunaendelea na mazungumzo, TCRA inafanya mazungumzo na watoa huduma ili kuwezesha huduma hii kwamba mnara mmoja unatumiwa na watoa huduma wengi. Baadhi ya mashirika kama...
MBUNGE FULANI: Mheshimiwa, wewe zima hiyo.
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Mwenyekiti, TTCL na Airtel wameshaanza hiyo huduma. Tunaendelea kufanya mazungumzo na watoa huduma wengine ili hili liwezekane kwamba mnara mmoja kutumiwa na watoa huduma wengi.
Kwa hiyo, nitumie nafasi hii pia kupitia Bunge lako Tukufu kumwelekeza Mkurugenzi Mkuu wa TCRA kuharakisha hayo mazungumzo ili mpango huu uanze kutekelezwa.
MHE. MOHAMED M. UTALY: Mheshimiwa Mwenyekiti, ahsante sana kwa kunipa nafasi hii. Kwanza, niwashukuru sana wizara hii kwa kutupatia mnara katika Kata ya Tandangongoro. Tandangongoro sasa inazungumza; je, ni lini Serikali itajenga minara ya mawasiliano katika Jimbo la Lindi, hususan katika maeneo ya Kata ya Chikonji, Kitumbikwela, Mbanja na Rasbura?
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaomba nijibu swali la nyongeza la Mheshimiwa Mbunge wa Lindi, kama ifuatavyo: -
Mheshimiwa Mwenyekiti, Serikali kupitia Wizara yetu tunatekeleza mpango wa miaka mitano wa kujenga minara katika mikoa na wilaya zote nchini ikiwemo Jimbo la Lindi. Kwa hiyo, nimhakikishie Mheshimiwa Mbunge kwamba katika mpango wetu huu tutafika katika jimbo lake na tutafanya kama anavyoomba kujenga minara ya mawasiliano.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nichukue nafasi hii pia kumwelekeza Mkurugenzi Mkuu wa UCSAF kutuma wataalamu katika jimbo hili kufanya tathmini ya uhitaji wa minara katika jimbo lake ili tuingize katika mpango wetu wa miaka mitano wa ujenzi wa minara nchi nzima. Nakushukuru.
MHE. NEEMA W. MGAYA: Mheshimiwa Mwenyekiti, ahsante kwa kunipa nafasi. Kumekuwa na changamoto sana ya mtandao maeneo ya Kiumba, Kata ya Lyamkena Jimbo la Makambako lakini hali kadhalika Kata ya Ilembula Jimbo la Wanging'ombe kwenye baadhi ya vijiji kikiwemo na Igula.
Je, ni lini mtahakikisha kwamba mnaimarisha kwa kuweka minara ambayo wananchi hao waweze kupata mawasiliano vizuri bila usumbufu?
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaomba nijibu swali la Mheshimiwa Mbunge wa Viti Maalum kutoka Mkoa wa Njombe, kama ifuatavyo: -
Mheshimiwa Mwenyekiti, nichukue nafasi hii kumwelekeza Mkurugenzi Mkuu wa UCSAF kwenda katika Jimbo la Mheshimiwa Mbunge na Mkoa wa Njombe kufanya tathmini ya changamoto ya mawasiliano katika kata alizozitaja ili tutambue changamoto iliyopo na kupata namna bora ya kulitatua. Kama ni ujenzi wa minara mipya au kama ni kuongezea nguvu minara iliyopo basi tufahamu tutatumia njia gani.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa hiyo, nimhakikishie Mheshimiwa Mbunge tutakwenda katika jimbo lake na mkoa wake kufanya tathmini na pale tutakapogundua udhaifu tutarekebisha, kama ni ujenzi wa minara mipya tutajenga na kama ni kuongeza nguvu tutaongeza nguvu na katika mpango wetu wa miaka mitano tutahakikisha kwamba ifikapo mwaka 2030 changamoto ya mawasiliano nchini tutakuwa tumeitatua kwa kiwango kikubwa kama siyo kuimaliza kabisa. Ninakushukuru.
MHE. MASACHE N. KASAKA: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninakushukuru kwa kunipa nafasi, lakini pia ninashukuru kwa majibu mazuri ya Serikali.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nachukua nafasi hii kuweza kuipongeza Serikali Kijiji hiki cha Shoga tayari mnara huu wa mawasiliano umeshawaka, na pamoja na mnara huu, na vijiji vingine Kijiji cha Mlemanjiwa, Kijiji cha Igundu, Kijiji cha Mkora, Upendo na Sipa mwezi uliopita wa tano na kwenyewe minara hii ya mawasiliano imewaka. kwa hiyo tunaishukuru sana Serikali. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, pamoja na hayo, nina maswali madogo ya nyongeza.
Mheshimiwa Mwenyekiti, maeneo mengi ya Wilaya ya Chunya ambako ni maeneo ya wachimbaji wadogo yana changamoto kubwa sana ya mawasiliano kiasi kwamba wachimbaji wetu wanapata shida kubwa wanapokuwa maeneo yao ya kazi.
Je, ni upi sasa mpango wa Serikali kuhakikisha kwamba maeneo haya ya wachimbaji wadogo yanaweza kupata mawasiliano ya uhakika ili na wao watumie fursa hii kujitafutia kipato chao?
Mheshimiwa Mwenyekiti, swali la pili, pale Chunya Mjini tuna changamoto kubwa sana ya mawasiliano hasa mnara wa Vodacom kiasi kwamba mawasiliano yamekuwa ni magumu na mtandao wa internet umekuwa ni changamoto kubwa sana.
Je, ni upi mpango wa Serikali sasa kushirikiana na kampuni ya Vodacom kuhakikisha kwamba unaongeza mnara wa mawasiliano pale Chunya Mjini ili mawasiliano yawe ya uhakika?
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaomba kujibu maswali mawili ya nyongeza ya Mheshimiwa Kasaka kama ifuatavyo:-
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwanza ninaanza kumpongeza kwa kuwa mfuatiliaji mzuri wa sekta hii ya mawasiliano. amekuwa akitufuatilia kwa karibu sana, Mheshimiwa Waziri na mimi, amekuwa akija Wizarani kufuatilia, kwa kweli anawapigania sana wananchi wa jimbo lake, hongera sana Mheshimiwa Mbunge.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kuhusu swali la kwanza la maeneo mengi kukosa mtandao hususan katika maeneo ya wachimbaji wadogo, ninapenda kumjulisha Mheshimiwa Mbunge kwamba kuna mradi tunaoutekeleza sasa hivi awamu ya 10 ambao tulisaini mkataba mwezi Disemba, 2025 na unategemea kukamilika mwezi Machi, 2027. Katika jimbo lake tutajenga minara minne kwenye Kata za Bwawani ambapo mtoa huduma Vodacom watajenga, Kata ya Lupa itajengwa na mto huduma Airtel, Kata ya Mamba Vodacom na Kata ya Mtanila atajenga Airtel.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa sababu ya umuhimu wa sekta hii ya uchimbaji mdogo mdogo, ninamwelekeza Mkurugenzi Mkuu wa UCSAF kupitia katika maeneo yote ambayo kuna wachimbaji wadogo wadogo kufanya tathmini, tuangalie tunaweza kufanya nini kama hatua ya dharura kuhakikisha kwamba katika maeneo haya ya wachimbaji wadogo wadogo ambayo ni muhimu katika uchumi wa nchi yetu, wanapata mawasiliano ya uhakika ili waweze kufanya kazi yao kwa uhakika.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kuhusu swali lake la pili la changamoto ya mawasiliano katika Mji wa Chunya Mjini, ninamwelekeza Mkurugenzi Mkuu wa TCRA kufanya tathmini katika Mji huo wa Chunya kuona kwamba huo mnara uliopo wa Vodacom una tatizo gani. Kama umeelemewa, basi waangalie uwezekano wa kuongezea nguvu ili mawasiliano yapatikane ya uhakika na kama kunahitajika kujenga mnara mwingine, basi taarifa hiyo iletwe Wizarani ili tuwaelekeze UCSAF kuanza mchakato wa kuangalia namna wanavyotatua tatizo hilo kwa kujenga mnara mwingine. Ninakushukuru.
MHE. MECKTRIDIS F. MDAKU: Mheshimiwa Mwenyekiti, ahsante kwa kunipa nafasi ya kuuliza swali la nyongeza.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kumekuwa na changamoto kubwa sana ya mawasiliano katika maeneo ya Jimbo la Malinyi hususan katika Kata za Usangule, Mtimbira, Biro pamoja na Ngoeranga.
Je, ni lini Serikali itakwenda kujenga minara katika maeneo yao hayo ili wananchi waweze kupata huduma ya mawasiliano?
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaomba kujibu swali la Mheshimiwa Mbunge kama ifuatavyo:-
Mheshimiwa Mwenyekiti, Wizara inatekeleza mpango wa miaka mitano wa ujenzi wa minara katika maeneo yote yenye changamoto ya minara hapa nchini. Kwa hiyo, ninamhakikishia Mheshimiwa Mbunge kwamba katika mpango wetu huu, tutayafikia maeneo yote yenye changamoto ya umeme yakiwemo maeneo aliyoyataja hayo. Kwa hiyo, mpango wetu huu wa miaka mitano unakusudia kutatua kwa kiasi kikubwa changamoto ya mawasiliano nchini kama sio kuyamaliza kabisa. Nakushukuru.
MHE. YANNICK I. NDOINYO: Mheshimiwa Mwenyekiti, ahsante sana kunipa nafasi niulize swali dogo la nyongeza.
Mheshimiwa Mwenyekiti, ni nini mpango wa Serikali wa kusambaza minara ya mawasiliano katika Kata za Wilaya ya Ngorongoro hasa zile ambazo ziko pembezoni mwa njia kuu? Ahsante sana.
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaomba kujibu swali la Mheshimiwa Mbunge wa Ngorongoro, kama ifuatavyo:-
Mheshimiwa Mwenyekiti, mpango wa Serikali kusambaza minara nimewaeleza kwamba uko katika mpango wetu wa miaka mitano wa kuhakikisha kwamba tunatatua changamoto ya mawasiliano katika nchi hii, tunaitatua au tunaimaliza kabisa, na katika maeneo ya mpakani, tuna mradi wa awamu ya 11 ambao utajikita katika ujenzi wa minara katika maeneo ya mpakani, maeneo ya reli, maeneo ya SGR, MGR, TAZARA na maeneo maeneo yote ya kimkakati ya mpakani ambayo yote tutayajenga katika awamu ijao ya awamu ya 11 ambayo iko katika hatua ya manunuzi hivi sasa.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa hiyo, kwenye maeneo yote yenye changamoto, tutayashughulikia awamu ya 11 ambayo iko kwenye awamu ya ya manunuzi. Hatua ya manunuzi na mengine yatakayobaki tutayatekeleza katika mpango wetu wa miaka mitano wa ujenzi wa minara nchi nzima. Ninakushukuru.
MHE. FLORENT L. KYOMBO: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninakushukuru kwa nafasi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwanza ninaipongeza Serikali imejenga minara kama mitano ndani ya Jimbo la Misenyi, lakini bado vijiji mbalimbali ndani ya Kata za Bugandika, Kitobo, Minziro na maeneo mengine bado tuna shida ya mtandao.
Je, ni lini sasa tutakamilisha ujenzi wa minara hiyo ili wananchi wote waweze kupata mawasiliano kwa sababu ya shughuli za kiuchumi?
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaomba kujibu swali la Mbunge wa Misenyi kama ifuatavyo:-
Mheshimiwa Mwenyekiti, nimhakikishie Mheshimiwa Mbunge kwamba changamoto ya mawasiliano katika jimbo lako tunaitambua na jimbo lako pia liko katika mpango wetu wa mkakati wa miaka mitano ya ujenzi wa minara. Kwa hiyo ninaomba tu tuendelee kuwa na subira, tutakuwa tunaijenga hii minara kwa awamu katika miaka hii mitano. Ifikapo mwaka 2030 tunaamini kwamba changamoto ya mawasiliano nchi nzima tutakuwa tumeitatua.
MHE. DKT. RITTA E. KABATI: Mheshimiwa Mwenyekiti, ahsante kwa kunipa nafasi niulize swali dogo la nyongeza.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa kuwa katika Jimbo la Kilolo kuna baadhi ya vijiji vya Kata ya Kimala, Masisiwe, Ibumu, Mlafu, Udekwa, Ruaha Mbuyuni, Nyanzwa, Mahenge, Ihimbo na Kijiji cha Kiwili, haya maeneo, vijiji hivi havina mawasiliano kabisa na bahati mbaya sana hata miundombinu ya barabara siyo mizuri. Je, Mheshimiwa Waziri upo tayari sasa kuja katika Jimbo la Kilolo ili uje uone wananchi wa vijiji hivi wanavyopata shida?
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaomba nijibu swali la Mheshimiwa Ritta Kabati, Mbunge Kilolo kama ifuatavyo:-
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwanza nimhakikishie Mheshimiwa Ritta kwamba niko tayari kuandamana naye kwenda katika jimbo lake kufanya tathmini na kujionea changamoto ya mawasiliano katika jimbo hilo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kuhusu kata alizozitaja, nimhakikishie kwamba tunalipa umuhimu mkubwa suala la mawasiliano nchini na ninapenda kumwelekeza kupitia Bunge lako Tukufu, Mkurugenzi Mkuu wa UCSAF kwenda katika Jimbo la Kilolo kufanya tathmini ya changamoto, amesema hakuna mawasiliano kabisa. Kwa hiyo, twende tufanye tathmini, tuone ni hatua gani za dharura tunaweza kufanya, lakini katika awamu ya 10, kuna mnara utajengwa katika Kata moja ya Mlafu na mnara mwingine utajengwa katika Kata ya Ukwega katika jimbo lake.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa hiyo kata nyingine zilizobaki ambazo amezitaja kata nane zilizobaki, ninamwelekeza Mkurugenzi Mkuu wa UCSAF aende kulifanyia kazi suala hili mapema iwezekanavyo. Ninakushukuru.
MHE. FADHILI F. NGALIJO: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaomba kuchukua nafasi hii kukushukuru sana kwa kunipa nafasi ya kuuliza swali la nyongeza.
Mheshimiwa Mwenyekiti, mimi kwangu Jimbo la Iringa Mjini siyo kwamba tuna tatizo la minara, minara ipo, lakini haina nguvu. Kwa hiyo, ninaomba uangalie namna ya kufika kwenye maeneo ya ya Ugele, Msisina, Mtaragala, Kigonzile, Mkoga, Kitasengwa pamoja na eneo ambalo linaitwa Mosi, Mtaa wa Mosi liliopo Kata ya Kitwiru.
Mheshimiwa Mwenyekiti, sasa swali, je, Mheshimiwa Waziri unaweza sasa ukatuma wataalam wako wakaenda kufanya tathmini na kuhakikisha kwamba mawasiliano yanapatikana hasa eneo lile linalozunguka Uwanja wa Ndege wa Nduli ambao Mheshimiwa Dkt. Samia ameweka pale zaidi ya shilingi bilioni 63?
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninapenda kujibu swali la Mheshimiwa Mbunge wa Iringa Mjini, kama ifuatavyo: -
Mheshimiwa Mwenyekiti, ninawaelekeza na ninamwelekeza Mkurugenzi Mkuu wa TCRA apeleke wataalam wake kufanya tathmini katika eneo hili la Iringa Mjini ili kujua chanzo cha tatizo hilo ni nini na kama ni kuongezea nguvu minara iliyopo ambayo amesema ipo, basi awasiliane na watoa huduma ili wakamilishe hiyo kazi. Nakushukuru.
MHE. ASIA A. HALAMGA: Mheshimiwa Mwenyekiti, Ahsante sana kwa kunipa nafasi ya kuuliza swali dogo la nyongeza.
Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaishukuru sana Serikali kwa kunipa minara nane ya mawasiliano, lakini bado nina changamoto kwa kata ya Sirop pamoja na Kata ya Dawar hakuna kabisa minara ya mawasiliano. (Makofi)
Je, ni lini Serikali sasa itanipa katika kata hizi mbili minara ya mawasiliano kwa sababu hakuna mnara wowote pamoja na maeneo mengine ya Jimbo la Hanang yenye changamoto?
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninapenda kujibu swali la Mheshimiwa Asia, Mbunge wa Hanang, kama ifuatavyo:-
Mheshimiwa Mwenyekiti, ni kweli katika awamu ya 10 hii tunajenga minara minane katika jimbo lake katika kata nane na bado kuna kata zina changamoto. Nimhakikishie Mheshimiwa Mbunge kwamba katika mpango wetu wa miaka mitano wa ujenzi wa minara na hizo kata tutazifikia.
Kwa hiyo, ninaomba aendelee kuvuta subira tukamilishe kwanza hii minara minane tunayoijenga halafu tuendelee kushughulikia na hizo kata zingine ambazo zina changamoto. Ninakushukuru.
MHE. JOSEPH Z. KAMONGA: Mheshimiwa Mwenyekiti, ahsante sana kwa kunipa nafasi.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kule Ludewa Tarafa ya Mwambao ambayo ina kata zaidi ya tano kuna changamoto kubwa sana ya mawasiliano. Ninashukuru Serikali ilishaenda Makonde na Nsisi, hadi wananchi wameshatoa maeneo, lakini minara haijaanza kujengwa. Ni lini sasa wataalam watakwenda kwa ajili ya ujenzi wa minara hiyo? Ahsante.
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninapenda kujibu swali la Mheshimiwa Kamonga, Mbunge wa Ludewa kama ifuatavyo:-
Mheshimiwa Mwenyekiti, ninamwelekeze tu Mkurugenzi Mkuu wa UCSAF aende kule Ludewa kufanya tathmini ya changamoto ya mawasiliano iliyopo na kuchukua hatua zinazostahili. Ninakushukuru.
MHE. CHRISTINA S. MNDEME: Mheshimiwa Mwenyekiti, ahsante sana, kwa kuwa Serikali imekuwa ikiendelea kuwafikishia wananchi mawasiliano ya simu ikiwemo kuwajengea minara, tunaipongeza sana Serikali; na kwa kuwa pamoja na juhudi nzuri za Serikali, lakini bado maeneo mengine ndani ya Mkoa wa Tabora hayana mawasiliano ya simu.
Je, Serikali ina mpango gani wa kuwapelekea mawasiliano wananchi wa Kata za Igulungu, Makazi, Kijiji cha Katunda, Kata ya Mabama, Kata ya Ibili, Wilaya ya Uyui, Kata za Nhwande, Kata ya Igwisi, Kata ya Ukumbi Siganga, Kata ya Ugunga, Wilaya ya Kaliua na Kata za kabila, Ikomwa, Kakola, Mtalikwa na Ndevelwa Kijiji cha Ng'ombe zilizopo Manispaa ya Tabora? Ahsante.
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaomba kujibu swali Mheshimiwa Mndeme, Mbunge wa Viti Maalum Mkoa wa Tabora kama ifuatavyo:-
Mheshimiwa Mwenyekiti, hizo kata zote alizozitaja tumeziingiza katika mpango wetu wa miaka mitano wa ujenzi wa minara nchi nzima. Kwa hiyo, katika kipindi hiki cha miaka hii mitano, kata zote hizo tutazifikia pamoja na kata zote za Waheshimiwa Wabunge waliomo katika Bunge lako Tukufu kote nchini. Ninakushukuru.
MHE. ESTHER L. MIDIMU: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninakushukuru kwa kunipa nafasi ili niweze kuuliza swali la nyongeza.
Mheshimiwa Mwenyekiti, Kijiji cha Kijirishi, Kata ya Mkula Wilaya ya Busega hakina mawasiliano kabisa. Ni lini Serikali itajenga mnara wa mawasiliano katika kijiji hicho?
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaomba kujibu swali la Mheshimiwa Mbunge kama ifuatavyo:-
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwenye hivyo kijiji alichokitaja na chenyewe tumekihusisha katika mpango wetu wa miaka mitano wa ujenzi wa minara nchi hii. Kwa hiyo, katika kipindi hiki cha miaka hii mitano tutavifikia vijiji vyote awamu kwa awamu, hatua kwa hatua na kuhakikisha kwamba tutakapofika mwaka 2030 kila eneo lenye changamoto ya mawasiliano nchini tutakuwa tumelifikia. Nakushukuru.
MHE. FESTO R. SANGA: Mheshimiwa Mwenyekiti, ahsante, unaweza ukaona kwamba idadi ya Wabunge wanaoomba minara ni wengi na Serikali kwa nyakati tofauti mmekuwa mkionyeshwa kwamba mna interest ya kufunga satellite ili tuachane na biashara ya minara. Upi mkakato wa Serikali na umefikia hatua ipi kwenye ujenzi wa kupatikana kwa satellite nchini ili mawasiliano yapatikane nchi nzima?
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaomba kujibu swali la Mheshimiwa Sanga kama ifuatavyo:-
Mheshimiwa Mwenyekiti, kuhusu mpango wa Serikali kupata satellite, mpango huu tunaendelea nao na katika mwaka ujao wa fedha katika hii bajeti mliyotupitishia mpango huu tutautekeleza. Ninakushukuru.
MHE. FADHILI A. LIWAKA: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninashukuru, wananchi wa Kilimarondo na Kiegei wanatembea umbali wa kilometa 126 kufuata huduma ya kifedha inayotokana na mitandao ya simu. Je, Serikali ina mkakati gani kuwajengea minara ya uhakika ili kupata huduma hiyo?
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Mwenyekiti, nijibu swali la Mheshimiwa Fadhili Liwaka kama ifuatavyo:-
Mheshimiwa Mwenyekiti, maeneo hayo aliyoyataja kama nilivyoeleza awali yote yako katika mpango mkakati wa Serikali wa Miaka Mitano wa Ujenzi wa Minara katika maeneo yote yenye changamoto hapa nchini.
Kwa hiyo, ninamhakikishia Mheshimiwa Fadhili kwamba maeneo yote aliyoyataja hayo tutayafikia katika kipindi hiki cha mkakati huu kwa sababu tunakwenda hatua kwa hatua kulingana na upatikanaji wa fedha. Kwa hiyo, kadri fedha inavyopatikana, tutakuwa tunatekeleza mkakati wetu na tunategemea kwamba ifikapo mwaka 2030 changamoto ya mawasiliano nchini itakuwa tumeitatua au tumeimaliza kabisa.
MHE. SALIM A. HASHAM: Mheshimiwa Naibu Spika, ahsante sana. Ninashukuru sana kwa majibu mazuri ya Serikali, lakini kwenye maswali nina swali moja la nyongeza. Je, Serikali haioni umuhimu wa usambazaji wa mitandao ya simu na internet katika vijiji vyote vya Tanzania kama walivyofanya kwenye umeme wa REA?
NAIBU SPIKA: Mheshimiwa Mbunge, ninaomba urudie kwa sauti. Mheshimiwa Naibu Waziri hajakusikia vizuri.
MHE. SALIM A. HASHAM: Mheshimiwa Naibu Spika, je, Serikali haioni umuhimu wa usambazaji wa mitandao ya simu pamoja na internet katika vijiji vyote vya Tanzania kama ambavyo walifanya kwenye umeme wa REA? (Makofi)
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Naibu Spika, Serikali inaona umuhimu mkubwa wa kusambaza huduma za mawasiliano kote nchini, lakini tumeandaa mkakati wa Wizara kwa miaka mitano. Tumeshafanya tathmini, na mpaka sasa hivi tumebaini kwamba tunahitaji minara zaidi ya 2,500 ili kufikia maeneo yenye changamoto kubwa. Tunaamini kadiri tathmini inavyoendelea, minara itaongezeka kwa sababu kuna maeneo mengine ambayo yana minara, lakini yamepungukiwa mahitaji.
Mheshimiwa Naibu Spika, umuhimu huo wa kusambaza minara ya mawasiliano nchini tunauona na Wizara inaufanyia kazi na ndiyo maana ya huu mkakati wetu wa miaka mitano kuhakikisha kwamba tunatatua changamoto ya mawasiliano katika maeneo yote yenye matatizo makubwa ya mawasiliano. Ninakushukuru.
MHE: ALAN T. MVANO: Mheshimiwa Naibu Spika, katika Wilaya ya Kakonko, tunazo kata nne ambazo zina changamoto kubwa sana ya mawasiliano, na maeneo hayo yapo katika mpaka kati ya Tanzania na Burundi. Tunayo Kata ya Mugunzu, maeneo ya Kiniha na Nyagwijima; tunayo Kata ya Nyamtukuza maeneo ya Nyamwilonge, Lutenga na Kavungwe; tunayo Kata ya Muhangi maeneo ya Luhuru, Bwela na Nyabenge; na tunayo Kata ya Lugenge maeneo ya Kikulazo, Kasongati na Kiga. (Makofi)
Mheshimiwa Naibu Spika, Je, Serikali ina mpango gani wa kuhakikisha kwamba maeneo haya yanawekewa mawasiliano ili kuhakikisha usalama katika maeneo hayo?
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Naibu Spika, ninatambua kwamba Jimbo la Mheshimiwa Mvano ni moja ya majimbo yaliyo kwenye maeneo ya mipaka. Katika Awamu ya Kumi na Moja ambayo tunakwenda kuitekeleza hivi karibuni, maeneo mengi yakiwemo ya kwake katika jimbo lake tutayafikia, pamoja na maeneo yote ya mpakani, maeneo ya mbuga za wanyama, na maeneo ya reli (SGR, MGR, TAZARA).
Mheshimiwa Naibu Spika, kwa hiyo, nimhakikishie Mheshimiwa Mbunge kwamba ninatambua kwamba kwenye jimbo lake kuna kata mbili kati ya alizozitaja, ambazo kwenye awamu ijayo zitapata mawasiliano. Kata zitakazobaki tutaendelea kuzihudumia kwa kadiri fedha inavyopatikana awamu kwa awamu hadi tutakavyokamilisha. Ninakushukuru.
MHE. SUBIRA H. MGALU: Mheshimiwa Naibu Spika, ahsante sana kwa kunipatia nafasi ya kuuliza swali la nyongeza. Kwa kuwa baadhi ya maeneo katika Jimbo la Bagamoyo, kwa mfano eneo la Sanzale Kata ya Magomeni, eneo la Kidomole Kata ya Fukayosi na maeneo mengine yana changamoto ya kupatikana kwa mtandao, Je, Serikali ina mapango gani wa kuhakikisha kuwa maeneo yote ya Jimbo la Bagamoyo yanapata mtandao wa uhakika kwa kuwa ni eneo la uwekezaji na eneo maalum?
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Naibu Spika, ni kweli tunaitambua changamoto hiyo ya mawasiliano katika jimbo lake. Kwa kuwa ni eneo la uwekezaji, ni muhimu likawa na mawasiliano ya uhakika. Kwa hiyo, ninatumia nafasi hii kwa niaba ya Waziri kumwelekeza Mkurugenzi Mkuu wa UCSAF kufika katika Jimbo la Mheshimiwa Subira kufanya tathmini na kuwasilisha Wizarani ili tuangalie namna ya kutatua hiyo changamoto.
MHE. FADHILI F. NGAJILO: Mheshimiwa Naibu Spika, ahsante sana kwa kunipatia nafasi ili na mimi niulize swali la nyongeza. Bunge lililopita niliuliza swali kuhusu mawasiliano ya Iringa Mjini ambayo yana changamoto na Mheshimiwa Waziri alilijibu hapa akaagiza TCRA waweze kufika mara moja ndani ya Jimbo la Iringa Mjini ili kutatua changamoto hiyo. Je, ni lini wananchi wa Iringa Mjini watapata matumaini, hasa kwenye yale maeneo ambayo kuna changamoto, ikiwemo maeneo ya Nduli, Msisina, Mtalagala, Kigonzile, Mosi pamoja na Mkoga?
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Naibu Spika, kutokana na changamoto aliyoieleza, nimwelekeze pia Mkurugenzi Mkuu wa USCAF, kufika katika Jimbo la Mheshimiwa Fadhili kufanya tathmini na kutambua changamoto iliyopo ili hatua stahiki zichukuliwe. Ninakushukuru.
MHE. FADHILI A. LIWAKA: Mheshimiwa Mwenyekiti, sambamba na majibu mazuri na ya kutia moyo ya Serikali, ninaomba kuuliza maswali mawili ya nyongeza.
Mheshimiwa Mwenyekiti, swali la kwanza. Kwa kuwa maeneo ya Kiegei na Kilimarondo yamekuwa na mwamko mkubwa wa uzalishaji wa madini, hususan madini ya dhahabu na kumekuwa na mwingiliano mkubwa wa watu na uhitaji wa huduma za kifedha na kufanya miamala mbalimbali ya simu. Je, Serikali ina mkakati gani wa haraka wa kushawishi na kusukuma kampuni mbalimbali za simu za mkononi ili ziweze kwenda kujenga minara na kuwezesha huduma hizi muhimu za upatikanaji wa fedha?
Mheshimiwa Mwenyekiti, swali la pili. Kwa kuwa majibu na jitihada hizi za kuhakikisha kwamba tunapata mawasiliano yenye huduma za kifedha ni za muda mrefu. Je, Mheshimiwa Naibu Waziri ana utayari wa kuongozana na mimi japo kwenda kutembelea kwa siku nzima ili ajionee mazingira ya mawasiliano na masuala ya miamala katika maeneo ya Kilimarondo na Kiegei? (Makofi)
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Mwenyekiti, kwanza kabisa ninaanza kwa kumpongeza, Mheshimiwa Liwaka amekuwa mfuatiliaji mzuri wa huduma hizi za kidijitali katika Jimbo lake na ni msumbufu kwelikweli. Amekuja Wizarani zaidi ya mara kumi, kwenye simu yangu nina meseji zake zaidi ya 30 na watu wasiomfahamu kama ni Mheshimiwa Mbunge wanaweza kudhani kwamba ni mtumishi wa Wizara yetu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa hiyo, ninampongeza sana kwa kuwapigania wananchi wake. Hakika wananchi wa Nachingwea wamepata Mbunge jembe, jembe ulaya. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaanza kujibu swali la pili kuhusu kutembelea Jimbo la Mheshimiwa Liwaka. Ninamhakikishia Mheshimiwa Liwaka kwamba niko tayari, baada ya Bunge hili, tutapanga mimi na yeye ni lini nitakwenda kutembelea ili nikajionee hali halisi hiyo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kuhusu swali lake la kwanza, Wizara yetu inaendelea na mazungumzo na watoa huduma mbalimbali ili kuhakikisha kwamba wanafikisha huduma katika eneo hilo kwa sababu amesema ni eneo la uzalishaji na lina mwingiliano mkubwa wa watu.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa kuzingatia umuhimu wa eneo hili, ninamwelekeza Katibu Mkuu wa Wizara ya Mawasiliano kupitia taasisi zake kuratibu haya mashauriano yanayoendelea na watoa huduma ili kuhakikisha kwamba wanapeleka huduma za minara katika eneo alilolitaja Mheshimiwa Liwaka la Kiegei mapema iwezekanavyo.
Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa kuzingatia kwamba Dira yetu ya 2050 inaitaka sekta binafsi iwe mstari wa mbele katika kuleta maendeleo ya nchi yetu na sisi hilo tumelizingatia, tunawasiliana na watoa huduma wetu ili kutekeleza pia dira yetu hii. Ninakushukuru. (Makofi)
MHE. ESTER A. BULAYA: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninakushukuru. Dunia iko kiganjani, huwezi ukapata fursa mbalimbali kama hauna mawasiliano, huwezi ukafanya huduma za kipesa kama hauna mawasiliano. Mheshimiwa Naibu Waziri ulikuja Bunda, hukuamini kama Jimbo la Bunda Mjini kuna maeneo hakuna mawasiliano, nikakupeleka Kabasa, nikakupeleka Guta, nikakupeleka Wariku, nikakupeleka Sazira, nikakupeleka Mcharo, nikakupeleka Bunda Stoo, Mgaya Ngogo hakuna mawasiliano.
Mheshimiwa Mwenyekiti, je, ni lini sasa ahadi yako uliyosema utatujengea minara ili wananchi wa Jimbo la Bunda Mjini wapate mawasiliano na waweze kufanya huduma mbalimbali za kifedha kupitia mawasiliano itatimia? (Makofi)
NAIBU WAZIRI WA MAWASILIANO NA TEKNOLOJIA YA HABARI: Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba nijibu swali la Mheshimiwa Ester Bulaya, Mbunge wa Bunda Mjini, kama ifuatavyo:-
Mheshimiwa Mwenyekiti, ni kweli nilikuwa Jimboni kwake, ni Mbunge imara kabisa, alinipokea vizuri, tulitembelea maeneo yote aliyoyataja. Hakika Bunda wana Mbunge imara, Mbunge mchapazi, bado kijana, wanaweza kumuongeza miaka mingine 10. Hata hivyo, ninamhakikishia kwamba tutajenga minara katika Jimbo lake mwaka huu wa fedha ulioanza. Kwa hiyo, awe na amani, akawaambie wapigakura wake kwamba minara inakuja katika mwaka huu wa fedha. (Makofi/Kicheko)