MHE. MGORE M. KIGERA: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninashukuru kwa nafasi. Kwanza kabisa, ninaomba nitoe shukrani za dhati kwa Mwenyezi Mungu kwa kuniwezesha siku hii ya leo kusimama hapa nikiwawakilisha wananchi wa Jimbo la Musoma Mjini. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, ninapenda nitoe pongezi za dhati kwa Rais, Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan kwa kazi kubwa ambazo ameweza kuzifanya katika Jimbo la Musoma Mjini na hapa ninampongeza pia kwa kuwathamini Watanzania na kuamua kumteua na kumpendekeza Waziri Mkuu Mheshimiwa Dkt. Mwigulu Lameck Nchemba, kwa sababu amemleta katika wakati sahihi ambao Watanzania wamekuwa wakihitaji matokeo. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, ninapenda nimpongeze pia Mheshimiwa Dkt. Mwigulu Lameck Nchemba, Waziri Mkuu wetu kwa hotuba yake nzuri aliyoitoa siku ya tarehe 01Aprili, 2026, hotuba yake ya bajeti ya mwaka 2026/2027. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaomba kuchangia katika hotuba ya bajeti ya Mheshimiwa Waziri Mkuu. Watu wana msemo wanasema: “Full package.” Hapa tunayo, full package ya Watanzania ambaye ni Mheshimiwa Dkt. Mwigulu Lameck Nchemba, kwa sababu ukiangalia hotuba yake inaonyesha dhamira ya dhati ya kuwatumikia wananchi wa Tanzania Unaona na kutatua changamoto na kero. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, Mheshimiwa Waziri Mkuu ameweza kuzunguka mikoa mingi sana. Hapa ninamwomba, hii neema aliyopitanayo kwenye mikoa mingine na majimbo mengine, wananchi wa Jimbo la Musoma Mjini wanamsubiria kwa hamu sana ili ile mifupa migumu yote aweze kuitafuna. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaomba nijikite moja kwa moja kwenye uchangiaji ambapo nitagusia Dira 2050. Dira inaelezea kukuza uchumi na kuongeza ajira kwa wananchi wa Tanzania. Nami kama Mbunge wa Jimbo la Musoma Mjini ninaongelea suala zima la uchumi wa eneo langu. Musoma Mjini tulikuwa na bandari ambapo Meli ya MV Umoja ilikuwa ikifanya safari zake. Ni takribani miaka 20 bandari hiyo haifanyi kazi.

Mheshimiwa Mwenyekiti, hapa ninapenda kumshukuru Waziri wa Uchukuzi Mheshimiwa Prof. Makame Mbarawa. Aliweza kufunga safari na kufika Jimbo la Musoma Mjini na akashuhudia Bandari ile ni bandari inayohitaji marekebisho kidogo ili iweze kufanya kazi. Itakapofanya kazi itaenda kufungua fursa za uchumi na kuchochea ajira kwa wananchi wa Jimbo la Musoma Mjini. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, tunayo meli yetu ya MV. New Mwanza. Ninampongeza sana Rais, Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan kwa kutoa shilingi bilioni 120 na kujenga meli ambayo ndiyo kubwa katika Ziwa Victoria.

Mheshimiwa Mwenyekiti, hivyo basi, tunatarajia wananchi wa Jimbo la Musoma Mjini na wenyewe waweze kunufaika na mradi huu wa hii meli, kwani sisi Musoma Mjini na Mkoa wa Mara tumepakana na nchi mbili ambayo ni Kenya pamoja na Uganda. Meli hiyo ikianza safari ya kupita Musoma ikaenda Kisumu pamoja na Jinja, itachochea uchumi wa Musoma Mjini, Mkoa wa Mara na Taifa letu kwa ujumla. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaomba niende moja kwa moja kwa Ofisi ya Waziri Mkuu, TAMISEMI. Ninampongeza Mheshimiwa Prof. Shemdoe kaka yangu, anafanya kazi nzuri na kubwa kupitia TARURA. Hapa TARURA tuendelee kuwapongeza, lakini ninaomba nitoe ushauri kwa Waziri wa TAMISEMI kupitia TARURA. TARURA wamekuwa wakifanya kazi nzuri ya kufungua barabara zetu, na hapa watu wanaongelea kuhusiana na bajeti. Kila Mbunge amesimama anaongelea kuhusu barabara. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaishauri Serikali kupitia TARURA, tufanye kazi ya kutengeneza mitaro ambayo itakuwa ni protection ya barabara zetu instead ya kufanya reformation mara kwa mara. Kwa kuwa barabara zinaharibika kutokana na kutokuwa na protection za maji pamoja na kuwa na structures, tukijenga mitaro ya kutosha, tukajenga ma-culvert na madaraja, hata mvua ikija tutaweza ku-protect barabara zetu na wananchi wetu wataweza kunufaika na mradi huu ambao umekuwa ukiletewa fedha nyingi sana na Serikali. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, hapo hapo kwenye sekta hii ya barabara, ninaendelea kuwashukuru Wizara ya TAMISEMI kwa mradi wa TACTIC ambao uliletwa katika Jimbo la Musoma Mjini. Barabara ya Kutoka Musoma Bus – Kwangwa ilikuwa ni changamoto kubwa sana na sasa hivi tunaye mkandarasi kwa mradi wa shilingi bilioni 19.9 ambazo zimeletwa na Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan, na mkandarasi huyo yuko site na ameshapokea shilingi bilioni 2.9 kwa ajili ya kuendelea na mradi huo.

Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaendelea kuipongeza Serikali kwa kazi nzuri inayoifanya, kwani kupitia Wizara yetu ya Uchukuzi hiyo hiyo pamoja na Sekta ya Utalii wameweza kufanya vizuri sana. Tukiongelea uchumi katika Jimbo la Musoma Mjini, sisi tuna takribani kilometa 130 kufika Mbuga ya Wanyama Serengeti. Mbuga ya Wanyama Serengeti ndiyo mbuga bora na inayofanya vizuri duniani kote.

Mheshimiwa Mwenyekiti, katika hotuba ya Mheshimiwa Waziri Mkuu, imeonesha ni namna gani Sekta ya Utalii imeongezeka na kufanya vizuri kwa 10.73%. Ninaiomba Serikali yangu sikivu iweze kufikiria iweze kutengeneza Marine Parks katika Jimbo na Musoma Mjini, kwani sisi tuko kando kando ya ziwa. Kwenye fukwe zetu tukiwa na Marine Parks, itasaidia utalii kukua, na fursa za ajira zitaongezeka kwa wananchi wa Jimbo la Musoma Mjini na uchumi utaendelea kuimarika. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, katika Sekta ya Afya, nimeona hapa Mheshimiwa Waziri Mkuu kupitia Bima za Afya kwa Wote, tunawashukuru wananchi wa Musoma Mjini kaya 501 kati ya Kaya 663 wamenufaika na Bima za Afya kwa Wote. Hapo Ninaendelea kuishukuru Serikali na Mheshimiwa Rais, katika Kada ya Afya wafanyakazi 5,000 walioajiriwa, Musoma Mjini tumenufaika na wafanyakazi 68.

Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaomba Serikali yangu sikivu, hili jambo nimeshalifikisha kwa Waziri wa TAMISEMI na hapa ninaomba Mheshimiwa Waziri Mkuu aweze kuangalia. Tuna Kituo kikongwe cha Afya cha Bweri. Kituo hiki kimejengwa toka mwaka 1970. Kituo hiki ni chakavu sana na kinaleta athari kwa wananchi wetu. Ni kituo ambacho kipo katika kata yenye wakazi 22,987, ni wakazi wengi sana.

Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaomba Serikali iweze kutufanyia maboresho ya kituo hicho ili wananchi wa Jimbo la Musoma Mjini hasa Kata ya Bweri waweze kunufaika na huduma bora za afya ... (Makofi)

(Hapa kengele ililia kuashiria kwisha kwa muda wa Mzungumzaji)

MWENYEKITI: Ahsante, kengele ya pili.

MHE. MGORE M. KIGERA: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaomba kuunga mkono hoja. (Makofi)

MHE. MGORE M. KIGERA: Mheshimiwa Naibu Spika, ahsante kwa kunipa nafasi ya kuchangia Wizara hii muhimu sana kwa maendeleo ya nchi yetu. Ninapenda dakika chache hizi, kwanza nitoe pongezi za dhati kwa Mheshimiwa Rais, Dkt. Samia Suluhu Hassan, kwa kazi kubwa na nzuri ambayo anaifanya kuhakikisha miundombinu ya barabara inaendelea kuimarika.

Mheshimiwa Naibu Spika, jana tumesikia hapa kilometa 1,495 zimeweza kujengwa kwa kipindi cha Awamu ya Sita, na hapa bado ana miaka mingine minne mbele. Ninaona Mheshimiwa Rais anakwenda kuvunja rekodi katika ujenzi wa barabara za lami nchini Tanzania. Tumesaini juzi mkataba wa kujenga barabara ya njia sita kutoka Dodoma kwenda mpaka Chamwino. Hiyo ni kazi nzuri inayofanywa na MheshimIwa Dkt. Samia Suluhu Hassan. Ninawapongeza Wizara ya Ujenzi, chini ya Waziri wetu Mheshimiwa Ulega, pamoja na Naibu Waziri, Mheshimiwa Kasekenya, Katibu Mkuu na Naibu wake na watendaji wote wa TANROADS Tanzania nzima wakiongozwa na Mtendaji Mkuu, kaka yangu Besta.

Mheshimiwa Naibu Spika, Waheshimiwa Wabunge wengi sana wamesimama hapa wakiongea kuhusu barabara. Ni kweli kitovu cha uchumi wa nchi yetu ya Tanzania ni barabara. Wakulima wanatumia barabara ambazo ni gravel na tunazo barabara za lami, hata hivyo barabara zote, ili ziweze kuendelea kuimarika, tunahitaji tupate fedha. Huyu Mheshimiwa Ulega huyu, watashika shilingi, watamkata masikio, lakini bila fedha kwenda Wizara ya Ujenzi, hakuna kitakachoweza kufanyika.

Mheshimiwa Naibu Spika, ukiangalia mwaka 2025/2026 shilingi bilioni 945 zilitakiwa zitoke kwenye Mfuko wa Barabara, zimetoka shilingi bilioni 418, sawa na 44% tu, 56% fedha hazijaenda. Utekelezaji wa miundombinu utafanyikaje? Siyo ujenzi wa barabara mpya, wala siyo kufanya maintenance ya barabara zetu; ni kweli barabara ni mbovu sana, tunahitaji fedha. Ninaomba Serikali ipeleke fedha Wizara ya Ujenzi, fedha zinavyokusanywa ziende zilivyo.

Mheshimiwa Naibu Spika, wamekuja na mpango wa kusema kwamba, inatakiwa asilimia tano iende kwenye maeneo mengine. Mimi sijawahi kuona mtu anaenda kuomba jamvi msibani; yaani wewe una msiba, mtu anakuja kukuomba jamvi! Wizara ya Ujenzi hapa inapumulia mashine, tena itolewe asilimia tano iende maeneo mengine. Sidhani kama hii ni sawasawa.

Mheshimiwa Naibu Spika, Serikali itafute maeneo mengine ya kutoa fund iende kusaidia maendeleo mengine na fedha za Mfuko wa Barabara ziachwe kama zilivyo, ili ziendelee kutengeneza barabara zetu.

Mheshimiwa Naibu Spika, ametoka kuongea hapa Mheshimiwa Musukuma, ni kweli, kutoka Dodoma mpaka ufike Jimboni kwangu Musoma, kama haujapasua tairi mbili, una Mungu ndani yako. Ni kwa sababu, Wizara ya Ujenzi haina fedha, wanashindwa kufanya chochote. Ninaomba Serikali ipeleke fedha Wizara ya Ujenzi, na hili ninalisisitiza, tunaomba fedha ziende Wizara ya Ujenzi.

Mheshimiwa Naibu Spika, ninaomba niongee kuhusiana na madeni ya wakandarasi. Katika watu wenye matatizo dunia hii, hasa nchini Tanzania, ni wakandarasi tena wa ndani. Wakandarasi wa ndani wanadai fedha nyingi sana, na yote inatokana na fedha kutokwenda kwa wakati, ndiyo maana wakandarasi wanakuwa wanadai.
Mheshimiwa Naibu Spika, ukisikia depression, wakandarasi; pressure, wakandarasi; sukari, wakandarasi; vifo, wakandarasi; watu kuuziwa mali zao, wakandarasi; kwa sababu, wanafanya kazi hawalipwi. Ninaomba Serikali ije na mpango mzuri wa kuona ni wapi itaenda kupata fedha, na Serikali yetu inaaminika, hata kama ni kwa kukopa waweze kuwalipa wakandarasi madeni yao yote.

Mheshimiwa Naibu Spika, Wizara ya Ujenzi inashindwa ku-perform kwa sababu, fedha inaingia for instance shilingi trilioni moja, katika trilioni moja inayoenda kufanya projects ambazo ni current, unakuta ni shilingi bilioni 300, 400; shilingi bilioni 600, 700 inaenda kulipa madeni. Tutawezaje ku-execute kazi vizuri?

Mheshimiwa Naibu Spika, madeni ya wakandarasi yaje na mpango mzuri waweze kulipwa, tuokoe maisha ya wakandarasi. Tunapoteza dignity ya wakandarasi wetu wa ndani kwa sababu yao, leo mkandarasi haaminiki, huwezi kwenda sehemu kukopa akakubalika. Wanajua hata wakimkopesha, kuja kulipa ni changamoto. Serikali ilizingatie hili.

Mheshimiwa Naibu Spika, ninaomba niweze kuchangia kwenye upande wa Jimbo langu la Musoma Mjini. Mimi kwanza ninaishukuru Serikali, Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan, kutuletea shilingi bilioni 35 ya ujenzi wa Uwanja wa Ndege wa Musoma, ujenzi wetu umefika 67%. Ninaomba sasa Waziri atusaidie, huyu mkandarasi ana certificate yake ya shilingi bilioni 1.9, amlipwe, ili hizi 33% zilizobaki zikamilike na uwanja huo uweze kufanya kazi.

Mheshimiwa Naibu Spika, ninaendelea pia kuomba kuhusiana na Jimbo langu la Musoma Mjini. Barabara ya lami ninayo kutoka Nyabange mpaka Musoma Mjini, ila kwenye Kona ya Nyasho tuna changamoto ya mafuriko. Kila mvua ikinyesha wananchi wa Musoma Mjini wanateseka na mafuriko makubwa pale Kona ya Nyasho.

Mheshimiwa Naibu Spika, ninaomba Daraja la Kona ya Nyasho liweze kufanyiwa ufumbuzi, watujengee daraja pale ili tuepukane na mafuriko katika eneo hilo. Ninaomba pia, hili lielekee upande wa TEMESA. Mheshimiwa Waziri tuna Kivuko chetu pale cha Kinesi, kile kivuko kwanza kina injini moja, anytime mnaweza mkasikia maafa yametokea katika Jimbo la Musoma Mjini na Rorya kwa sababu, kivuko kile siyo rafiki. Tumeshaomba na tuliahidiwa kwamba, tutaletewa kivuko kingine, mpaka leo kivuko hakijaja. Wananchi wanapata changamoto kubwa kuhusiana na kuvuka kutoka ng’ambo ya Musoma kwenda Kinesi na kutoka Kinesi kuja Musoma.

Mheshimiwa Naibu Spika, ninaomba Mheshimiwa Waziri, kaka yangu, nina imani bajeti yake itapita vizuri kwa sababu, changamoto ni fedha huletewi, ila ninachoomba akija ku-wind up hapa, atuambie maafa yanayoweza kutokea anytime pale Kinesi, anakuja kuya-rescue vipi, kwa sababu, tunahitaji kivuko, kwa ajili ya wananchi hao.

Mheshimiwa Naibu Spika, ninaunga mkono hoja. (Makofi)