MHE. ESTHER N. MATIKO: Mheshimiwa Naibu Spika, ninakushukuru kwa kunipatia fursa ya kuchangia kwenye Wizara hii ya Madini, Wizara ambayo ni muhimu kabisa katika utekelezaji wa Dira yetu ya Maendeleo ya Taifa ya 2025 – 2050 kwa sababu, inabeba uchumi wa Taifa letu na inaajiri Watanzania wengi ambao wako katika sekta hii. Tunajua tumeweka 70% ya Private Sector kuhakikisha kwamba, tunafikia Dira yetu ya 2050.

Mheshimiwa Naibu Spika, kwanza kabisa ninaipongeza Serikali ya Awamu ya Sita pamoja na Waziri na Naibu Waziri na watendaji wote, kwa kuhakikisha kwamba, wamewekeza na kuhakikisha wanawavutia wawekezaji. Tumeona hata katika hotuba yake ameainisha kabisa kwamba, tumeweza kuchangia 11.9% kwenye pato la Taifa kupitia madini haya. Ni kwa sababu, wameongeza uwekezaji na mapato ya Serikali yameweza ku-double mpaka about a trillion na mauzo nje yamefikia almost 14 trillion kwa mwaka, lakini pia, kwenye export earning wametuainishia kwamba, ni 52.7%.

Mheshimiwa Naibu Spika, pamoja na hayo ukienda kwenye Ibara ya 46 umeainisha hapa kwamba, alitoa vibali takribani 8,635 vya kusafirisha madini ghafi kwenda nje, dhahabu, almasi, ameainisha madini ya bati, madini ya shaba, pamoja na makaa ya mawe. Hili ongezeko ambalo tunaliona ni kwa sababu ya madini ghafi. Sasa, umefika wakati pamoja na mikakati yote ambayo Waziri ameiweka, aone kuna umuhimu wa kuongeza thamani kwenye madini, tuweze ku-process hapa nchini ambapo tutatoa ajira za kutosha.

Mheshimiwa Naibu Spika, hili ongezeko ambalo tunaliona ni kwa sababu ya madini ghafi, sasa imefika wakati pamoja na mikakati yote ambayo Waziri ameiweka haoni kwamba kuna umuhimu wa kuongeza thamani kwenye madini, tuweze ku-process hapa nchini ambapo tutatoa ajira za kutosha. Katika tafiti ambayo nimepitia kama tungeweza kuchakata hapa nchini na kuongeza thamani kwenye haya madini tu ambayo amesafirisha, hivi vibali alivyovitoa, tungeweza kutoka kwenye trilioni 14 ambazo tumepeleka kama mauzo nje ika-range kati ya trilioni 18 mpaka trilioni 30. Kwa hiyo, tuone kwamba ni wajibu sasa hivi tuweze kufanya hivi.

Mheshimiwa Naibu Spika, ukipitia ukiangalia alivyoeleza kwenye Ibara yake ni dhahiri kabisa kwamba critical minerals na strategic minerals hazijaweza kuhusika kuhakikisha zinachangia kwenye mapato ya Taifa letu. Tanzania ni takribani katika nchi 10 tajiri zenye madini haya, ambayo madini haya tukiyatumia kimkakati yatatusaidia sana kukuza uchumi wa Taifa letu.

Mheshimiwa Naibu Spika, kwa hiyo kuna hiyo strategic gap, kwa kuhakikisha kwamba tunawekeza zaidi, hapo umeainisha tu kwamba umetoa leseni 454 za madini haya lakini hizi leseni sasa kwa sababu tunaanza, tunatakiwa tuwe na mpango mkakati. Ninampongeza kwenye ile mining vision yake ya 2030, tuwe na mpango mkakati wa kuweka road map hata ya ten years. Sasa hivi katika nishati safi nchi nyingi by 2040 zinaondokana kabisa na magari ya petroli, zinawekeza kwenye magari ya umeme and the like.

Mheshimiwa Naibu Spika, sasa ukiangalia huu mpango, haya madini Tanzania ya graphite, nickel, cobalt na hizi rare earth elements tunazo nyingi sana Tanzania, ambazo ni madini, they call geopolitical minerals, ni madini ya kimkakati, tukiyatumia tunaweza kuwa na usalama wa uchumi wetu, tukawa na nguvu ya kishawishi kimataifa, lakini pia yakasaidia kuhakikisha tuna-win masoko pale ambapo tutayageuza kuweza kuchakata nchini, tuite wawekezaji wa ndani na wa nje, waweze kuchakata nchini na kubadilisha kuwa bidhaa katika teknolojia ya kisasa ambapo yanatengeneza simu, computer, runinga, magnetic hizi na mambo mengine, pia mpaka umeme wa upepo na magari kama nilivyosema. Kwa hiyo, tuziangalie sana kuhakikisha kwamba tunawekeza katika hilo.

Mheshimiwa Naibu Spika, kingine kuhakikisha kwa kweli tunapovutia wawekezaji wanakuja, kama hizo leseni 454 umezitoa lazima tuweke masharti ambatanizi. Unavyompa leseni ahakikishe kwamba anakuja pia kuhakikisha kwamba anakuwa na kiwanda au anakuwa na chain kuhakikisha kwamba anachakata na kutengeneza hapa nchini.

Mheshimiwa Naibu Spika, kingine, nilikuwa najaribu kulinganisha hii rare mineral elements na nchi nyingine za kimataifa kwa mfano China, wenyewe wanazalisha almost 70% ya hii rare earth elements, wanazalisha lakini wanachakata 85% ya hizi rare zote za dunia. That means, karibia asilimia 20 mpaka 25 ambazo wanachukua malighafi kutoka nchi nyingine ikiwepo kwetu Tanzania wanaenda wanachakata kule na baadaye wanatuuzia bidhaa zenye thamani kubwa. Kwa hiyo, we are just exporting jobs halafu tunanunua bidhaa teknolojia kwa bidhaa kubwa sana, wakati Mwenyezi Mungu ametubariki haya tuweze kuyafanya hapahapa.

Mheshimiwa Naibu Spika, kwa sababu ya muda na kengele imelia nilikuwa nataka tu kushauri nini tufanye. Kama nilivyosema awali, kuwepo na mandate value addition kwa wawekezaji wote wanaokuja hapa Tanzania, kuhakikisha kwamba wanaweka thamani kwenye madini yetu. Pia tuanzishe special economic zones za barite minerals na tunajua tunatakiwa tuhame kwenye nishati, nilichangia juzi graphite, nickel, lithium tuweze kuhakikisha tunatengeneza, tukishakuwa na hii industrial zone tutavutia wawekezaji lakini tutatengeneza bidhaa kama nilivyosema na kuongeza thamani.

Mheshimiwa Naibu Spika, tuvutie strategic partnership, wasiwe tu just wawekezaji kuja kuchukua vitalu na kuchimba na kupeleka. Waje watuletee ujuzi, waje wahakikishe kwamba walete teknolojia hapa Tanzania ili tuweze ku-benefit kama Taifa. Pia katika hizi natural critical minerals na strategic minerals tuhakikishe tunaziainisha kama ambavyo Waziri amesema mapema kabisa, ili tujue zipo ngapi ili tuweze kuwekeza kwa uthabiti, lakini pia tuziwekee sasa kwa mpango mkakati, if it is five years kama alivyosema kwenye vision yake au it’s ten years ili sasa kuhakikisha kwamba tunakamata soko la kimataifa na tunanufaika nazo hapa. (Makofi)

Mheshimiwa Naibu Spika, jambo la mwisho tuhakikishe sasa, ninaona sasa it’s high time kwa sababu ya haya madini ya kimkakati na madini muhimu, Serikali iangalie uwezekano wa kuunda kamisheni ambayo itakuwa ina-deal na haya madini muhimu, yaani ikiwepo kamisheni kabisa muhimu ambayo ita- deal na haya, iweze kuratibu, uweze kuvutia wawekezaji na iweze kuona ni vipi tunakwenda. Maana yake haya madini tukiyaweka, sasa hivi hivyo tu nimesema madini jadi ndiyo yanatuletea hizi fedha zote, dhahabu, almasi, tanzanite, rubi and the like. Tukiwekeza huku kwingine kwenye madini muhimu na madini ya kimkakati, tutaenda mbali na tutafikia uchumi wa dola trilioni moja kama ambavyo tumejiwekea kwenye Dira ya 2050.

Mheshimiwa Naibu Spika, tutahakikisha per capital income ya Mtanzania inakuwa seven thousand dollars kwa mwaka na tutahakikisha tunakuza GDP yetu kama ambavyo tumeweka kwenye mpango wetu kwa Dira ya Maendeleo ya Taifa.
Mheshimiwa Naibu Spika, kwa hiyo ni hayo ambayo nilikuwa ninataka nishauri leo, kwa sababu ya muda mengine nitaandika kwa maandishi.

Mheshimiwa Naibu Spika, ninakushukuru sana na ninaomba kuunga mkono hoja. (Makofi)

MHE. ESTHER N. MATIKO: Mheshimiwa Spika, ninaomba nianze kwa kumpongeza Mheshimiwa Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan kwa namna Serikali ya Awamu ya Sita inajitahidi kuwekeza kwenye miundombinu ya barabara na sekta ya usafirishaji kwa ujumla, tumeona kuwa katika Awamu ya Sita imeweza kujenga kilometa 1,495.45 ambapo inafanya jumla ya mtandao wa barabara za lami kuwa jumla ya kilometa 12,225.6 na kubakiza kilometa 25,508.8. Hii ni hatua kubwa sana ikiwa ni pamoja na ujenzi wa madaraja makubwa na ya kimkakati katika kujenga uchumi imara.

Mheshimiwa Spika, kukamilika kwa Barabara ya Tarime - Mugumu kwa viwango vya kimkakati; baada ya pongezi naomba kuzungumzia Barabara ya Tarime – Mugumu kama kichocheo cha uchumi na utalii. Barabara ya Tarime – Mugumu isiangaliwe kama Mradi wa Mkoa wa Mara pekee, bali kama strategic economic corridor inayounganisha biashara, madini, utalii na usafirishaji katika ukanda wa Kaskazini. Hivyo lazima Serikali ione umuhimu wake kwa utalii wa Serengeti, usafirishaji wa madini, biashara ya mipakani na mazao ya wakulima.

Mheshimiwa Spika, miundombinu yenye tija ni ile inayozalisha uchumi, siyo inayounganisha maeneo pekee. Kwenye hotuba ibara ya 50 imeonesha hii barabara yenye kilometa 87.14 ni kipande cha Mogabiri hadi Nyamongo chenye kilometa 25 ndio pekee kimejengwa kna utekelezaji upo asilimia 61 tu. Lakini kipande cha Tarime Mjini hadi Mogabiri chenye kilometa 9.3 ni kimeharibika sana na mkandarasi ameshatoa certificate ya shilingi bilioni 7.99 lakini Serikali hadi leo haijapeleka fedha na iliahidi kupeleka fedha kabla ya mwaka huu wa fedha wa 2025/2026 kuisha.

Mheshimiwa Spika, hii barabara imepoteza maisha ya Watanzania wengi ikiwemo Diwani Philip, mfanyakazi wa halmashari na wengine wengi. Vilevile imesababisha ulemavu kwa wananchi wengi na kupunguza nguvu kazi ya Taifa letu, lakini pia kuna kipande cha Nyamongo hadi Mugumu chenye kilometa 48.15 na ile barabara ya mzunguko pale Mugumu yenye kilometa 3.6. Kwa masikitiko makubwa ibara ya 251 inaonesha hii barabara imetengewa shilingi bilioni saba tu kwa mwaka 2026/2027. Hii sio sawa, labda kama kuna fedha zinatoka kabla ya mwaka huu wa fedha kuisha.

Mheshimiwa Spika, Serikali itambue kuwa barabara hii siyo tu ya wananchi wa Mara, bali ni mhimili wa biashara, utalii na usafirishaji kuelekea ukanda wa Serengeti. Kukamilika kwake kutapunguza gharama za usafiri, kuongeza mapato ya utalii na kurahisisha usafirishaji wa mazao na madini na mapato yatakayopatikana yatatumika kujenga barabara na miundombinu mingine kwenye maeneo ya kutoa huduma.

Mheshimiwa Spika, kuhusu madeni ya wakandarasi na athari kwa mfumo wa fedha wa ndani; kuchelewa kulipa wakandarasi wa ndani ni sawa na kuondoa ukwasi kwenye mzunguko wa uchumi.

Mheshimiwa Spika, madhara ya kutolipa kwa wakati hupelekea wakandarasi hushindwa kulipa benki, riba huongezeka, ajira hupotea, gharama huongezeka kupitia penalt na riba na miradi kuchelewa kukamilika.

Mheshimiwa Spika, nashauri kuepuka haya kuwepo na Escrow/Payment Guarantee System, Predictable Payment Mechanism au mfuko maalum wa kulipa madai ya miradi iliyokamilika.

Mheshimiwa Spika, kupunguza mikopo yenye riba kubwa katika miradi ya ujenzi; Taifa linaweza kujenga barabara kwa gharama nafuu, lakini likaingia hasara kupitia gharama kubwa za fedha za mikopo. Baadhi ya mikopo ya miradi ya miundombinu ina gharama kubwa za riba ambazo zinaongeza deni la Taifa bila sababu. Hivyo napenda kuishauri Serikali kuongeza matumizi ya PPPs, infrastructure bonds, concesional financing na mifuko ya ndani ya uwekezaji.

Mheshimiwa Spika, kuna wakati Taifa haliumizwi na gharama ya ujenzi, bali gharama ya fedha iliyokopwa kujenga. Hivyo ni vyema tuweze tumia concesional financing, infrastructure bonds, PPP na matumizi ya local pension funds.

Mheshimiwa Spika, sustainability ya deni la Taifa haitegemei ukubwa wa mkopo pekee, bali gharama ya fedha yenyewe.
Mheshimiwa Spika, kuhusu maintenance economy - kulinda miundombinu Iliyojengwa; tumejikita sana kwenye kujenga, lakini bado hatujawekeza vya kutosha kwenye uchumi wa matengenezo ya miundombinu.

Mheshimiwa Spika, ninashauri Serikali ione umuhimu wa preventive maintenance, matumizi ya teknolojia, drainage systems na asset management systems. Lazima tujue barabara nyingi haziharibiki kwa uzito wa magari pekee, bali kwa kukosekana kwa mfumo endelevu wa matengenezo.

Mheshimiwa Spika, hatua ya maendeleo ya Taifa lolote huonekana kwanza kwenye ubora wa miundombinu yake. Hata hivyo, miundombinu bora siyo ile inayojengwa kwa kasi pekee, bali ile inayojengwa kwa tija, inalindwa kwa weledi na inachochea ushindani wa uchumi wa Taifa.

Mheshimiwa Spika, miundombinu ya barabara inahitaji maintenance, lakini kuna changamoto ya kutolipwa Mfuko wa Barabara. Hasara ya kutotoa fedha hizi ni kubwa na zipo kwa mujibu wa sheria.

Mheshimiwa Spika, ushauri zingatieni sheria, hakikisheni fedha hizi za mfuko zinatumika kadri zinavyokusanywa.

Mheshimiwa Spika, tunajisifu mafanikio ya bandari, lakini siri kubwa ya mafanikio haya ni Mfuko wa Huduma ya Bandari ambapo TPA anaruhusiwa kukusanya pesa na kumuwezesha kutekeleza miradi.

Mheshimiwa Spika, kuhusu wakandarasi wazawa kupewa kipaumbele kwenye miradi mikubwa ya ujenzi; wakandarasi wazawa wanakopa kwenye mabenki yetu kwa riba kubwa sana ukilinganisha na gharama ya fedha wanayoipata wakandarasi wa nje kutoka taasisi za kifedha za kimataifa. Jambo la kujiuliza ni hili, Serikali inapochelewa kuwalipa wakandarasi wa nje, madai yao yanaendelea kuongezeka kupitia interest charges na contractual penalties, wakati kwa wakandarasi wazawa wanapocheleweshewa malipo huishia kulipwa contractual penalties bila interest charges. Hii sio sawa na hudhoofisha wakandarasi wazawa na hata kupelekea kufilisika.

Mheshimiwa Spika, hivyo Taifa hupata double financial exposure; kwanza kupitia gharama kubwa za fedha kwa wakandarasi wazawa na pili kupitia escalation ya madai ya wakandarasi wa nje kutokana na kucheleweshwa kwa malipo na ikizingatiwa kuwa wakandarasi wa nje miradi yao ina gharama kubwa zinazotokana na mikataba yao hususani pale miradi inapofadhiliwa kwa mikopo yenye riba kubwa na masharti ya kibiashara.

Mheshimiwa Spika, ninaomba kutoa mapendekezo yafuatayo:-

(i) Serikali iweke mfumo wa prompt payment kwa wakandarasi ili kuzuia escalation ya claims na riba.

(ii) Benki za maendeleo na taasisi za fedha ziweke special infrastructure financing window kwa wazawa yenye riba nafuu.

(iii) Miradi mikubwa iwe na kiwango cha lazima cha ushiriki wa wakandarasi wazawa.

(iv) Serikali ifanye contract risk assessment kabla ya kuingia mikataba yenye penalty clauses kubwa.

(v) Contractors Assitance Fund (CAF) iongezewe kiwango toka dhilingi bilioni nne hadi walau shilingi bilioni 500.

Mheshimiwa Spika, ulinzi wa wakandarasi wazawa si suala la upendeleo bali ni mkakati wa kulinda mtaji wa ndani, ajira za Watanzania na uthabiti wa kifedha wa taifa.

Mheshimiwa Spika, mwisho, lazima ujenzi wa barabara uendane na kasi ya maboresho ya bandari na ujenzi wa reli tunaona vituo vya SGR vimekamilika, SGR inafanya kazi, lakini hakuna barabara au zipo finyu. Hivyo kasi ya reli na barabara zisipishane na kuna maeneo TANROADS ifanye kazi mgongoni mwa TRC kutokana na changamoto ya kifedha, kama kuna sehemu tunahitaji kuendeleza reli hatuna budi kuchagua wapi zitakutana na sio lazima zi-run in parallel.

Mheshimiwa Spika, katika hili tunawapongeza sana Uchukuzi kwa kuunganisha matumizi ya SGR bandarini mpaka Bahi na MGR toka Bahi mpaka Isaka. Sasa kutoka Isaka ni barabara, kwa mfumo huu itawezekana kuokoa barabara za Dar es Salaam - Morogoro - Dodoma.

Mheshimiwa Spika, naomba kuwasilisha.

MHE. ESTHER N. MATIKO: Mheshimiwa Naibu Spika, ahsante sana. Mimi nimesimama kwanza kabisa kumpongeza Mheshimiwa Ester Bulaya kwa kuweza kuleta Azimio hili la kuipongeza Timu yetu ya Serengeti Boys. (Makofi)

Mheshimiwa Naibu Spika, ninatumia fursa hii kupitia Bunge lako Tukufu kuwapongeza vijana wetu wa Serengeti Boys kwa kuweza kwa kweli kuingia fainali ya mashindano ya AFCON Under 17 lakini zaidi kuweza kushinda kwenda kushiriki kwenye World Cup. (Makofi)

Mheshimiwa Naibu Spika, ninapenda kuipongeza pia Menejimenti ya Wizara nzima ikiongozwa na Waziri na timu nzima ambayo imeenda kule kwa maana ya benchi na watu wote ambao wameshiriki kuhakikisha kwamba Serengeti Boys inafika pale ilipo. (Makofi)

Mheshimiwa Naibu Spika, mbali na ushindi wa Serengeti Boys, lakini pia kwa kipindi hiki cha Awamu ya Sita tumeshuhudia michezo ikishika kasi kwa kasi kubwa sana ambapo timu zetu za football za wanawake; Tanzanite Queens wamesema hapa imeshinda kwenda Under 20 Women World Cup, pia tunayo Twiga inaenda kwenye WAFCON. (Makofi)

Mheshimiwa Naibu Spika, siyo hapo tu, tumeona michezo ikikua kwenye riadha, netball na basketball. Tumeshuhudia timu yetu ya Dar City kwa mara ya kwanza kuweza kuingia kwenye robo fainali ya mashindano ya Ligi ya Afrika imeandika historia. Haya yote kwa kweli yanatokana na maono ya Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan ambayo ameamua kuwekeza kwa vitendo. (Makofi)

MHE. ASHA R. BARAKA: Mheshimiwa Naibu Spika, Taarifa.

NAIBU SPIKA: Mheshimiwa, kuna taarifa kutoka kwa Mheshimiwa Asha Baraka.

TAARIFA

MHE. ASHA R. BARAKA: Mheshimiwa Naibu Spika, natoa taarifa kwa mchangiaji kwamba Tanzanite Queens inacheza World Cup mwezi Septemba mwaka huu na hapo hapo Twiga Stars itashiriki AFCON Julai mwaka huu, Morocco. Ahsante. (Makofi)

NAIBU SPIKA: Ahsante. Mheshimiwa Esther Matiko, taarifa unaipokea?

MHE. ESTHER N. MATIKO: Mheshimiwa Naibu Spika, muda wangu ulindwe nilikuwa nimeanza. Ninakushukuru dada yangu Mheshimiwa Asha. Nimesema hayo yote, nimewatambua Tanzanite Queens wanashiriki World Cup na Twiga wanashiriki WAFCON. (Makofi)

Mheshimiwa Naibu Spika, haya yote ni utashi mkubwa wa kisiasa wa Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan. Tumeshuhudia na hii ni dhahiri katika kipindi cha Awamu ya Sita kumekuwepo na maboresho kwenye miundombinu ya kimichezo kwenye viwanja mbalimbali ikiwepo ile ya Benjamin, tunaona tunajenga kule Arusha na hapa Dodoma, lakini pia maendeleo ya vijana kuweza kuibua vipaji mbalimbali na ndiyo maana leo tuko hapa. (Makofi)

Mheshimiwa Naibu Spika, pia ni katika kuhakikisha kwamba Tanzania inafunguka kimataifa kupitia diplomasia ya kimichezo, ndiyo maana leo katika utashi wa Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan, Taifa limekubali kuwa wenyeji wa mashindano ya AFCON ambapo tunawekeza mabilioni ya fedha kuweza kujenga miundombinu ya AFCON. (Makofi)
NAIBU WAZIRI WA MAMBO YA NJE NA USHIRIKIANO WA AFRIKA MASHARIKI (MHE. JAMES K. MILLYA): Mheshimiwa Naibu Spika, Taarifa.

NAIBU SPIKA: Mheshimiwa Esther Matiko, kuna Taarifa kutoka kwa Mheshimiwa James Millya.

TAARIFA

NAIBU WAZIRI WA MAMBO YA NJE NA USHIRIKIANO WA AFRIKA MASHARIKI (MHE. JAMES K. MILLYA): Mheshimiwa Naibu Spika, ni vyema sana mzungumzaji anayeongea akaelewa pia kwamba michezo ni diplomasia na kwamba nchi yetu pamoja na kwamba vijana hawa wanacheza vizuri, lakini pia wanapeperusha bendera ya nchi yetu. Hivyo basi, Wizara ya Mambo ya Nje na Ushirikiano wa Afrika Mashariki tunatoa wito kwa balozi zetu zote duniani kwamba popote ambapo vijana hawa wanacheza Under 17, kwanza tunawapongeza, lakini wapokelewe na waandaliwe mazingira mazuri kwa sababu wanaandaa mazingira ya kupeperusha bendera yetu ya nchi. (Makofi)

Mheshimiwa Naibu Spika, hivyo basi, pamoja na maneno mazuri ambayo Mheshimiwa Mbunge anayaongea akumbuke kwamba jambo hili pia ni suala la diplomasia na kwamba Serikali inawaunga mkono sana vijana hawa na tuko tayari kuwapa msaada wa aina yoyote. Ahsante. (Makofi)

NAIBU SPIKA: Ahsante sana, Mheshimiwa James. Mheshimiwa Esther Matiko, Taarifa unaipokea?

MHE. ESTHER N. MATIKO: Mheshimiwa Naibu Spika, muda wangu ulindwe. Ninaipokea na nimetaja hapa diplomasia ya kimichezo, Tanzania imefunguka kimataifa. Ninashukuru sana wanaonipa taarifa, lakini muda wangu ulindwe, dakika tatu ni ndogo sana. Kwa hiyo, naomba nianze maana yake hata sijamaliza wanani-interrupt sana.

NAIBU SPIKA: Mheshimiwa Esther, taarifa ni sehemu ya mchango wako.

MHE. ESTHER N. MATIKO: Mheshimiwa Naibu Spika, leo tumesimama hapa kuwapongeza vijana wetu wa Serengeti Boys kwa kushinda penalty nne dhidi ya Egypt. Hii ni tafsiri kwamba ushindi wao siyo tu kwamba ni ushindi wa hayo magoli bali ni uwekezaji wa Serikali ya Awamu ya Sita kwa vijana ambayo inaonesha dhahiri kwamba inaweza kugeuka kuwa heshima ya Taifa, kuwa uchumi wa michezo, ajira, lakini zaidi kuweza kuipa nguvu Tanzania ya soft power duniani. (Makofi)

Mheshimiwa Naibu Spika, haya yote ni maono ya Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan ya kuhakikisha kwamba anaunganisha michezo, utalii na uchumi wa Taifa. Sasa hivi ndugu zangu watu wengi kwenye utalii hawawekezi kwa wanyamapori tu. Mataifa makubwa yamejielekeza kwenye utalii wa kimichezo ambapo yanaamini kabisa kwamba yataleta watalii, wawekezaji, ajira na uchumi utaenda kukua sanjari kama tulivyosema hapa kuweza kuitangaza. (Makofi)

Mheshimiwa Naibu Spika, leo Serengeti Boys wanaitangaza Tanzania duniani, yaani watu duniani wanavutiwa kuangalia nchi yetu, wanatamani kuja Tanzania kupitia Serengeti Boys. (Makofi)

MHE. SAASHISHA E. MAFUWE: Mheshimiwa Naibu Spika, Taarifa.

MHE. ESTHER N. MATIKO: Mheshimiwa Naibu Spika, ni lazima tunapotambua ushindi wa Serengeti Boys kuandika historia katika Taifa letu, tuweze kumpa kongole Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan ambaye amejipambanua kwa utashi wake wa kisiasa kwa mambo mbalimbali, lakini ametamalaki kwenye michezo. Leo hata ligi zetu za Tanzania zinafahamika duniani, leo wachezaji mbalimbali ukiwaambia kuja kushiriki kwenye ligi ya mipira Tanzania wanakuja. Hii yote ni kwa sababu ya Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan ambapo ameamini kupitia michezo anaenda kukuza uchumi wa Taifa letu. (Makofi)

NAIBU SPIKA: Ahsante sana. Mheshimiwa Esther, hujaunga mkono hoja bado, unga mkono hoja.

MHE. ESTHER N. MATIKO: Mheshimiwa Naibu Spika, kwa mantiki hiyo ninaunga mkono Azimio hili ambalo limeletwa hapa kuwapongeza vijana wetu wa Serengeti Boys na kwa kweli tuweze kuwapa zawadi. Tuwatafutie zawadi kama motisha ambayo itaweza kutoa morali kwa vijana wengi kuweza kushiriki kwenye sekta ya michezo. Ahsante sana. (Makofi)