MHE. JAPHAEL M. LUFUNGIJA: Mheshimiwa Mwenyekiti, nashukuru kwa nafasi hii. Awali ya yote nianze kwa kumshukuru Mungu kwa kunipa kibali cha kuweza kusimama ndani ya Bunge hili Tukufu nikiwa na afya njema.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba nitumie fursa hii pia kumshukuru sana Mheshimiwa Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan na vikao vyake vyote kuniwezesha kuniteua mimi kuwa Mbunge katika Jimbo la Ulyankulu. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, naomba nitumie fursa hii kuwashukuru sana wananchi wa Jimbo la Ulyankulu wote wa Chama cha Mapinduzi na wananchi wote kwa kuniamini, naweka ahadi yao kwamba nitawawakilisha vema kwa muda wangu wote, nikiwa ndani ya Bunge na nje ya Bunge.

Mheshimiwa Mwenyekiti, tumepokea mpango mzuri wa Serikali, mpango wa utekelezaji wa miradi kwa wananchi wetu. Mchango wangu nataka nijikite kwenye Wizara yetu ya Kilimo, ambapo naamini ajira kubwa ya Watanzania iko kule. Pamoja na mipango mizuri iliyoelezwa na Waziri wetu hapa, ninataka niishauri Serikali kwamba uwekezaji wetu mkubwa wa Serikali, twende tukawekeze kwenye kupima mashamba.

Mheshimiwa Mwenyekiti, tukiwa na mashamba ambako shughuli zote za kilimo zinafanyika kule, tutatambua kwamba eneo fulani linatumika kwa kilimo gani? Pia maeneo ya ufugaji tunaamini wananchi wetu ndio wakulima na wafugaji. Yapo maeneo mengi ambayo Baraza la Mawaziri lilifanya maamuzi ya kubadilisha matumizi, lakini tunayo migogoro mikubwa kwenye maeneo hayo ya mipaka baina ya uhifadhi na wananchi.

Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa hiyo ili kuweza kuitekeleza vizuri dira hii ni vizuri kila eneo wataalam wetu, Maafisa Mipango Miji, lakini pia na watu wa Idara ya Ardhi waliopo huko kwenye maeneo yetu, kwenda kusimamia mpango wa matumizi bora ya ardhi katika maeneo hayo. Mpango huu usiposimamiwa vizuri, malengo haya tutakwenda kukwama. Nilikuwa najaribu kusisitiza sana kwenye hilo eneo.

Mheshimiwa Mwenyekiti, uko mpango wa uchimbaji wa mabwawa, umewekwa vizuri na umeainishwa. Katika bajeti ambayo inapangwa, nilikuwa naweka sisitizo, maeneo haya ambayo yameainishwa kuchimbwa mabwawa kwa ajili ya umwagiliaji ni vizuri yakapewa kipaumbele ili kuendelea kutekelezwa. Tukitekeleza haya, nina imani kubwa kwamba tutaondokana na kilimo cha kutegemea mvua ili wananchi waweze kuzalisha kwa wakati wote. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, eneo lingine ambalo nilitaka niliwekee uzito kuishauri Serikali ni suala la huduma za afya. Tumejenga vituo vingi vya afya na zahanati, lakini katika maeneo hayo ni vizuri kuimarisha afya za Watanzania kuendelea kuimarisha miundombinu kwenye vituo vya afya ambavyo tayari vimeshaanza kujengwa.

Mheshimiwa Mwenyekiti, tunajua vimejengwa vingine watumishi wetu kwa maana ya Madakari na Manesi hakuna hata nyumba za kuweza kuishi. Wanalazimika kuishi mbali ambapo ili kuwapata wananchi, wanalazimika kutafuta usafiri wa kumfuata mhudumu kwenye eneo la kituo husika.

Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa hiyo, nilitaka kuishauri Serikali iweze kusimamia jambo la kuhakikisha kwamba miundombinu rafiki kwenye maeneo yetu ya vituo vya afya, zahanati na hospitali yanaimarika ili kumarisha afya za Watanzania kwa ajili ya kutengeneza Taifa lenye afya bora na kuimarisha afya za Watanzania ili waweze kutimiza majukumu yao.

Mheshimiwa Mwenyekiti, tumesikia hotuba pia ya Mwenyekiti wa Kamati, pamoja na ushauri wake, nami naungana nao kabisa, kwamba yako maeneo muhimu sasa yanatakiwa kuangaliwa. Ule ushauri wa Kamati uzingatiwe ili kwenda kuitekeleza vizuri hii Dira ya Taifa ya Maendeleo ya muda mfupi, muda wa kati na muda mrefu. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, uzoefu unanionesha kwamba, asilimia kubwa ya Watanzania walioko kijijini ni vijana ambao ndio Taifa tunalolitegemea. Kwa hiyo, naendelea kushauri kwamba kuwe na sheria na sera nzuri za kuweza kutengeneza mazingira kuhamasisha vijana hawa wanakwenda kutimiza majukumu, utendaji wa kazi kuliko vijana wengi kubaki wakizurura wakati wa kazi. Kwa hiyo, nashauri sana Serikali ili kuweza kwenda vizuri na Mpango wetu wa Dira ya Maendeleo. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, eneo lingine, tunavyo vijiji vingine vipya ambavyo Baraza la Mawaziri lilikubali viendelee ambavyo vilikuwa ndani ya hifadhi. Eneo hilo la wananchi wetu halipitiki. Ninaiomba Serikali kupitia TAMISEMI na Wizara ya Ujenzi kupeleka miundombinu ya barabara katika maeneo hayo. Kuwekwe bajeti kubwa ili barabara zifunguke ili kuwasaidia wananchi kusafirisha bidhaa wanazozalisha na kuyapata masoko bora. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, wananchi wanakosa fursa ya kupata bei kwa sababu tunakuwa na changamoto maeneo mengine, usafirishaji wa mazao yao wanaingia gharama kubwa. Kwa hiyo, magari hayawezi kufika wanalazimika kusafirisha kwa usafiri ambao ni duni.

Mheshimiwa Mwenyekiti, naendelea kuiomba sana Serikali kuyatazama wakati wa bajeti maeneo haya ya vijiji vipya ili kuweza kufungua miundombinu ya barabara iweze kuimarika ili wananchi wetu waweze kukuza uchumi wao. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, mpango wa Serikali ambao tumeupokea hapa ni mpango mzuri. Kikubwa tu ni kuweka sheria na sera nzuri za kwenda kutekeleza vizuri mpango huo. Mimi natoka Jimbo la Ulyankulu, iko mipango ambayo Serikali iliekeza kwa muda mrefu, lakini unaweza kuona utekelezaji wake, pamoja na mambo mazuri ambayo yamefanyika, inahitaji speed ya kukimbia tu ili kuweza kuitimiza mipango ya wananchi ili waweze kupata fursa ya maendeleo katika maeneo yao.

Mheshimiwa Mwenyekiti, nafasi hii ya mchango wangu nilipenda kuishauri hivyo Serikali katika maeneo hayo ya uwekezaji kwenye kilimo, kwenye mifugo, kwenye mambo ya afya kuhakikisha kwamba tunaelekeza fedha nyingi ili Watanzania waweze kunufaika.

Mheshimiwa Mwenyekiti, ninakushukuru sana kwa nafasi. (Makofi)

MHE. JAPHAEL M. LUFUNGIJA: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninakushukuru kwa nafasi.

Mheshimiwa Mwenyekiti, nianze kwa kumshukuru Mungu kwa kibali cha leo cha kuweza kusimama Bungeni, nikitoa mchango wangu katika Wizara ya Maji.

Mheshimiwa Mwenyekiti, kipekee nimshukuru sana Dkt. Samia Suluhu Hassan, Rais shupavu kwa nia njema ya kuwakomboa Watanzania hasa kwenye jambo kubwa hili la upatikanaji wa maji nchini. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, nitumie fursa hii kumshukuru sana Waziri, Jumaa Aweso pamoja na mdogo wangu engineer Kundo kwa kazi nzuri wanazozifanya lakini wasaidizi wao; Katibu wa Wizara lakini nimshukuru engineer wangu wa Mkoa wa Tabora, ndugu yangu Kapufi pamoja na engineer wa RUWASA kule Kaliua ndugu yangu Mapambano.

Mheshimiwa Mwenyekiti, Jimbo la Ulyankulu, lenye takribani wananchi 400,000, tunayochangamoto kubwa yam aji. Pamoja na kazi nzuri za kutuanzishia miradi saba inayotekelezwa kwenye jimbo hilo, yenye thamani ya shilingi 6,127,500,000 tunaishukuru Serikali kwa bajeti hiyo.

Mheshimiwa Mwenyekiti, kati ya majimbo ya Mkoa wa Tabora 12, Jimbo la Ulyankulu ni jimbo pekee ambalo halina mradi wa maji ya Ziwa Victoria, maji hayo yamekuja mapaka eneo la Ushetu yakavuka yakaenda Kaliua, yamezunguka yakaja Urambo na yakaja Uyui. Tunao mradi mmoja tu mkubwa wa Bwawa la Ichemba, lililotengewa fedha shilingi bilioni 3.883. Mradi huu unatakribani ya miaka 10 sasa, ulianza kutekelezwa mwaka 2015 mpaka sasa mradi huu una 10%.

Mheshimiwa Mwenyekiti, nimwombe Mheshimiwa Waziri, mimi ninakuamini, ninakukubali kwamba ni mtu usiependa kuzinguliwa, lakini ninaona kama watu wa Ulyankulu ni kama unawazingua hivi. Nikuombe mdogo wangu Mheshimiwa Jumaa Aweso, tumezungumza na wewe, ongeza kasi ya utekelezaji wa mradi huu, hatuna mradi mwingine wenye matumaini kwa wananchi hawa. Wananchi wa Jimbo la Ulyankulu kwenye hizo kata mpaka sasa pamoja na masika hii dumu la lita 20 wananunua shilingi 1,000 ni jambo ambalo ni hatari sana, nikuombe Waziri uweze ku-support mradi huu uweze kutekelezwa kwa kasi. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, lakini haitoshi, tunayo miradi ya Wizara ya Kilimo, tunayo miradi miwili kwenye Kijiji cha Konanne pamoja na Kijiji cha Mwendakulima eneo la Uyoa. Niwaombe ikikupendeza unganisha na wewe kwenye hiyo miradi ili kuipanua miradi hii iweze kwenda mashambani, lakini mingine iende kwenye mifugo na mingine itumike kwa ajili ya maji. Tunao uhaba mkubwa sana wa maji kwenye jimbo letu.

Mheshimiwa Mwenyekiti, kibaya zaidi Mto Igombe ambao unapeleka maji Ziwa Malagarasi kila wakati unapitisha maji mengi, sisi tunayaona kwa macho. Tuwaombe ikiwapendeza muone haja ya kukinga Mto Igombe ili sisi tuweze kupata maji ya kutosha yanayoweza kuhudumia jimbo zima kwa ujumla. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, ipo miradi inayoendelea, nikuombe sana upo mradi unaotekelezwa kwenye Vijiji vya Seleli, Mwendakulima, Mwongozo, Uhindi, Kanindo, Kaswa, Sungwa, Ikonongo na Usigala. Mkadarasi alishafanya kazi yake, lakini changamoto ni malipo, nikuombe Mheshimiwa Waziri, mkandarasi na baadhi ya wazabuni walipwe ili kazi ziweze kufanyika.

Mheshimiwa Waziri, wananchi wa Jimbo la Ulyankulu umeniahidi mimi mwenyewe kwamba baada ya Bunge tutakwenda pia. Nikuombe Mheshimiwa Waziri, wewe na Naibu wako ujipange kwenye hili ili kwenda kutoa ufafanuzi vizuri juu ya suala la maji. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, niwaombe Mawaziri wote; kumekuwa na changamoto kwenye wilaya moja yenye zaidi ya jimbo moja, jimbo ambalo halitoki makao makuu ya jimbo linasahaulika sana, aidha, kwa kutembelewa na kwenye bajeti. Ukiwa Tabora unanyooka na barabara moja inayokwenda Ulyankulu, nikuombe miaka mitano wananchi wamekosa kuona viongozi.

Mheshimiwa Mwenyekiti, niwaombe Mawaziri, eneo hilo sasa la Jimbo la Ulyankulu tufungue mlango sasa wa kupata taarifa za viongozi wa Serikali hasa Mawaziri na Naibu Mawaziri, ninawakaribisha. Ikumbukwe tu kwamba, Jimbo la Ulyankulu ndio jimbo lililopigania pia uhuru wa nchi hii, ukimsikia Mtemi Mirambo, ametokea pale ni kati ya watemi maarufu nchini.

Kwa hiyo, nikuombe na mimi mtambue tu kwamba na mimi ni chifu, utakapokuja Waziri na Naibu Waziri, nitakufikisha kwa Chifu Mirambo na kwangu kwa chifu mwenyewe ukashuhudie kazi nzuri zinazofanyika kwenye eneo hilo ukaweze kupata baraka hizo.

Mheshimiwa Mwenyekiti, vipo vijiji ambavyo vilifanyiwa utafiti wa uchimbaji wa maji, lakini mpaka sasa havijafanyiwa uchimbaji wa maji kwa ukosefu wa fedha. Nikuombe Waziri, vipo vijiji 13, nikuombe sana kazi hiyo ya fedha zipatikane ili vijiji vikaweze kuchimbiwa; Kijiji cha Ilege, Usonga, Mwendakulima, Ulanga, Utantwamke, Ibambo pamoja Ikonongo na Sungwa yenyewe.
Mheshimiwa Waziri, nikuombe sana uweze kutoa fedha kwenye maeneo hayo.

Mheshimiwa Mwenyekiti, tunapozungumzia maji, maji ndio yamebeba kila kitu, maji ndio yamebeba kila kitu Mheshimiwa Waziri, nikuombe sana katika miradi hii ambayo umetupa miradi saba, kasi ya maji ni ndogo. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, tunazo sekondari 17, watoto wa shule wanatembea na vidumu kwenda shuleni. Tunazo shule za msingi zisizopungua 64, watoto kila wakati wanatembea na vidumu vya maji, wewe ndio mwarubaini wetu, tukuombe sana Mheshimiwa Waziri uone umuhimu wa kutu-support, lakini haitoshi tufikirie pia kwenye mpango wa Ziwa Victoria, kwa sababu Ulyankulu tumekaa kama ambavyo jengo hili la Bunge lilivyojengwa, sisi tupo katikati. Ukiizunumza Uyoa, ukiizungumza Uloa naizungumzia kama ambako walipo mwisho wa viti vya Bunge na upande wako kwa maana ya Kaliua. Sisi hapa katikati ndio tumebaki.

Mheshimiwa Mwenyekiti, nimwombe sana Mheshimiwa Waziri pamoja na watendaji, ninayoimani kubwa sana na wewe kwamba jambo hili ukisimama vizuri tunaweza tukayapata haya maji ya Ziwa Victoria. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, miradi inayoendelea nimeiona, kuna mradi kwenye vijiji vya Sungwa, Ikonongo, Usigala yenye thamani ya shilingi milioni 957.1 kasi yake Mheshimiwa Waziri ni ndogo, tukuombe sana kasi iendelee kutekelezwa, mradi huo upo 15%. Ni kama ambavyo ulivyo mradi wa bwawa la Ichemba, upo 10% miaka 10, lakini cha kusikitisha Mheshimiwa Waziri, nimeangalia kwenye hotuba yako, mradi wa Bwawa la Ichemba sisi kwenye jimbo tunatambua utahudumia kata tisa na vijiji 27, lakini kwenye hotuba yako umeonesha kwamba utahudumia kata saba na vijiji 22, ninaomba wakati wa kuhitimisha hotuba yako uweze kuwaeleza Wana-Ulyankulu kwamba...

(Hapa kengele ililia kuashiria kwisha kwa muda wa Mzungumzaji)

MWENYEKITI: Mheshimiwa muda wako umeisha.

MHE. JAPHAEL M. LUFUNGIJA: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninashukuru sana, lakini nikushukuru na kukupongeza Mheshimiwa Waziri, ninaunga mkono hoja, ahsante sana. (Makofi

MHE. JAPHAEL M. LUFUNGIJA: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninakushukuru sana kwa nafasi. Ninatumia fursa hii kumshukuru Mwenyezi Mungu kwa kibali cha kuweza kusimama siku ya leo tena Bungeni nikijadili Taarifa ya Wizara ya Kilimo.

Mheshimiwa Mwenyekiti, kipekee ninamshukuru sana Mheshimiwa Rais kwa mapenzi mazuri ya kuwajali Watanzania, hasa kwenye Sekta kubwa ya Kilimo. Muda mwingi Wizara hii bajeti imekuwa ikipanda kila wakati, lakini Waziri wa Kilimo na Naibu Waziri pamoja na Watendaji wote, tumeona kwenye Kitabu cha Bajeti mambo mengi, mambo mazuri yamewekwa, kwa ajili ya Watanzania, kuwawezesha wakulima wote.

Mheshimiwa Mwenyekiti, mchango wangu ninaomba kuuelekeza upande wa zao la tumbaku. Kwa Tabora na Jimbo la Ulyankulu sisi ni wakulima wakubwa wa tumbaku. Ziko changamoto kubwa za upandaji wa mbolea na kushuka kwa madaraja ya uuzaji. Msimu uliopita wa 2024 mbolea ya NPK iliuzwa kwa Dola 60.77, lakini kwa msimu huu mbolea inauzwa kwa Dola 63, jambo hili ni ongezeko kubwa linalokatisha tamaa wakulima. Isitoshe, bei ya madaraja ya zao la tumbaku imeshuka mno, Dola 0 ina madaraja 18, lakini Dola 01 madaraja 29 na Dola 02 madaraja 16; Dola 03 yenye faida kubwa kwa mkulima imepewa madaraja mawili.

Mheshimiwa Mwenyekiti, jambo hili linakatisha tamaa kwa wakulima. Tunaiomba Serikali yetu ione namna ya kuweka ruzuku kwenye mbolea ya NPK ambayo ndiyo mbolea inayotumika kwa asilimia kubwa kwenye zao la tumbaku, ili kuwa-favor wakulima waweze kupandisha uzalishaji. Wakulima hawa wa tumbaku, Serikali ifikirie wako wakulima, Serikali ikubali wa-graduate, wako wakulima wanaoweza kulima kwa kujitegemea, ione haja ya kuwaruhusu wakulima wenye mitaji waweze kulima kwa kujitegemea kuliko kuendelea kuwang’ang’aniza wabaki kwenye kukopeshwa. Hilo ni ombi kutoka kwa wakulima. (Makofi)
Mheshimiwa Mwenyekiti, jambo la pili, tumezungumzia issue ya kiwanda cha mbolea. Ilani yetu ya Chama Cha Mapinduzi na Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan, mwenye mapenzi mema, Mkoa wa Tabora na Wanatabora aliwafurahisha kweli wakati wa kampeni yake. Kiwanda hiki kinahitajika kwa wananchi na wakulima wote wa Mkoa wa Tabora. Itambulike kwamba, watumiaji wakubwa wa mbolea ya NPK ni wakulima wa tumbaku na sisi Tabora ndiyo tunaozalisha kwa 70% zao la tumbaku.

Mheshimiwa Mwenyekiti, tunaiomba Serikali, kama ambavyo watangulizi wamesema, Tabora tunayo maeneo mengi ya uwekezaji, tusitafsirike kwamba, eneo la Tabora linahitaji fidia ya hela nyingi, la hasha! Yako maeneo mengi na wananchi wako tayari kupokea kiwanda hiki. Tunamwomba Mheshimiwa Waziri na Watendaji wote waone umuhimu wa kuwekeza.

Mheshimiwa Mwenyekiti, suala la mabwawa. Kwenye Ilani, katika Jimbo la Ulyankulu, yameelezwa yatajengwa mabwawa matatu; Bwawa la Kona Nne, Bwawa la Mwamnange na Bwawa la Igombe. Ninaiomba Wizara itoe kipaumbele kwa sababu, jimbo hili wako wananchi wakulima wengi.

Mheshimiwa Mwenyekiti, eneo la pili, kulingana na muda. Jimbo la Uliyankulu linazalisha pia, mazao ya chakula, zao la karanga, mpunga na mahindi; tutafutiwe masoko, kwa maana ya kujengewa maghala. Leo karanga iliyoko Jimbo la Ulyankulu, kwa eneo la Ulyankulu wanunuzi wanunua kwa shilingi 2,900 kwa kilo, lakini ikitoka inakwenda kuuzwa Kahama, Kahama wanauza shilingi 3,500. Unaweza ukaona namna ambavyo watu wanalangua, wanahama kwenda eneo dogo, wanapata faida kubwa.

Mheshimiwa Mwenyekiti, mteja wetu mkubwa sisi ni watu wa Rwanda. Tuone haja ya kujengewa maghala na kuhakikisha kwamba, uendeshaji wa zao la karanga unafanyika katika maeneo husika. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, la mwisho, kulingana na muda, ni suala la pembejeo za kilimo upande wa mahindi. Bado gharama ni kubwa, mkulima anatumia zaidi ya shilingi 370,000 kwa kiwango cha chini, lakini uangalie leo uzalishaji kwa Mkoa wa Tabora, kimsingi eka moja haizidi magunia 12. Leo mahindi yanauzwa, gunia moja la kilo 108 linauzwa, shilingi 42,000, ukichukua shilingi 370,000 ina maana faida yake ni kama shilingi 50,000.

Mheshimiwa Mwenyekiti, jambo hili bado halijakaa vizuri. Tunawaomba Wizara, watusaidieni kutafuta masoko, ili kumpa tija mkulima huyu. Vitu vingine vinapanda, lakini upande wa wa mazao ya chakula bado bei zake ziko chini, kwa hiyo, tunakuomba sana Mheshimiwa Waziri...

(Hapa kengele ililia kuashiria kwisha kwa muda wa Mzungumzaji)

MHE. JAPHAEL M. LUFUNGIJA: ...hilo hatuna mashaka na Waziri. Yeye ni mchapakazi na watendaji wake wote tunawaamini.

MWENYEKITI: Muda wako umekwisha, Mheshimiwa.

MHE. JAPHAEL M. LUFUNGIJA: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninashukuru sana na ninaunga mkono hoja.

MHE. JAPHAEL M. LUFUNGIJA: Mheshimiwa Mwenyekiti, ninakushukuru sana kwa nafasi. Lakini nianze kwa kumshukuru Mwenyezi Mungu kwa kunijalia afya njema na kunipa uwezo wa kuweza kujadili Hotuba ya Wizara ya Ujenzi.

Mheshimiwa Mwenyekiti, ninachukua fursa hii kumshukuru sana Mheshimiwa Rais, Dkt. Samia Suluhu Hassan kwa kazi nzuri na kauli yake yenye utu tusonge mbele tunaendelea kumshukuru sana Mheshimiwa Rais.

Mheshimiwa Mwenyekiti, nimshukuru sana pia Waziri wa Ujenzi na Naibu Waziri, Katibu Mkuu dada yangu Aisha na daktari bingwa sana Dkt. Charles Msonde kwa kazi nzuri ambazo wanazifanya, bila kumsahau Engineer wangu wa Mkoa ndugu yangu Mlimaji kwa kazi nzuri ambazo anazifanya.
Mheshimiwa Mwenyekiti, nianze kwa kuishukuru Serikali kwa kuona imepanga fedha kwa ajili ya upembuzi yakinifu na ujenzi wa Barabara ya kutoka Kahama – Ushetu – Ulyankulu kwenda Kaliua. Barabara hii ni barabara muhimu. Barabara hii ilianzishwa mwaka 2010 na imekuwepo kwenye Ilani zetu muda wote, lakini kwa umuhimu wa barabara hii inaunganisha mikoa zaidi ya kumi. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, ninaomba niitaje barabara hii inaunganisha Mikoa ya Tabora, Shinyanga, Geita, Bukoba, Mwanza na Mara kwa maana ya kanda maalum. Barabara hii itakapojengwa kutokea Mwanangwa itakuja mpaka maeneo ya Kahama na ndiyo barabara inayotoka kwenda huko Mpanda. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, kwa upande wa Mikoa ya Kusini, barabara hii inaunganisha Barabara ya Tabora, Mkoa wa Tabora, Mpanda, Mkoa wa Katavi pamoja na Rukwa. Barabara hii imekuwa busy sana. Kwa takwimu za kawaida, kwa siku barabara hii inatumika na magari makubwa sita mabasi ambayo yanasafiri kila siku. Gari ndogo ndogo kwa maana ya hiace ni hiace tatu, mabasi ya kati ni mabasi ishirini na tano lakini malori kwa wastani wa kawaida kila siku inapitisha malori mia moja na kumi, ina maana kwa mwaka malori yanayopita ni 39,600. Kwa hiyo, unaweza ukaiona barabara hiyo ilivyo na umuhimu.

Mheshimiwa Mwenyekiti, hivyo, ninamwomba Waziri nimeona ameweka token pale kwamba imepata kifungu kwa maana ya kuingiziwa fedha. Tumwombe Mheshimiwa Waziri nchi hii imeundwa ikapewa kila eneo na vipaji vyake.

Mheshimiwa Mwenyekiti, ukanda wa kaskazini wenzetu wanategemea mazao mengi yatoke Mikoa ya Kusini. Kwa maana ya wenzetu wa Katavi, Mpanda, Kaliua na Tabora sisi ni wazalishaji wakubwa sana wa zao la tumbaku, mahindi, mpunga, mifugo lakini pamoja na uzalishaji wa asali na misitu. Kwa hiyo, ni barabara ambayo ni ya muhimu sana. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, niendelee kusisitiza suala hili ili Waziri aipe kipaumbele kuhakikisha kwamba upembuzi sasa uanze, ikimpendeza hata kama ungeanza na Mwamnange - Ulyankulu kwenda Kahama halafu huku atoke Mwamnange kwenda Kaliua ili kuhakikisha kwamba ile barabara inaanza kujengwa.

Mheshimiwa Mwenyekiti, nimshukuru Waziri, nimeona Barabara ya kutoka Tabora kuja Ulyankulu kujengwa kwa kiwango cha lami. Ameitengea shilingi 2,000,000,000 nimshukuru na kumpongeza, kwamba barabara hiyo ni ya muhimu, ni barabara inayotuunganisha Mkoa na Jimbo la Ulyankulu.

Mheshimiwa Mwenyekiti, ukisikia tumbaku Tanzania tunazungumza Mkoa wa Tabora, ukisikia tumbaku Tanzania tunazungumza Wilaya ya Kaliua. Siyo Kaliua tu tunazungumza pia Jimbo la Ulyankulu lakini Ulyankulu tunayo madini, tuna mgodi pale Nsungwa, kwa hiyo, tuone umuhimu wa kuifungua barabara hii ili kuhakikisha inachochea uchumi.

Mheshimiwa Mwenyekiti, ninashukuru nimeona barabara inayotoka Ulyankulu kwenda Urambo kwa mama yangu Margaret Sitta, imepewa token, Mungu akubariki sana mjukuu wangu, huyu ni mtu muhimu sana katika maisha yetu, nimwambie mimi sitashika shilingi yake, ninaamini tunapitisha mpango wa PPP.

Mheshimiwa Mwenyekiti, tunaamini kule Ugalla muhimu kabisa ile barabara tukijenga daraja na sisi hatuna matatizo ukanda ule jenga Daraja la Ugalla ambalo miaka ya nyuma liliingiwa mkataba wa kujengwa kwa muda wa miezi 18, lakini fedha hizo hazikutoka. Likijengwa hilo daraja ninaamini litatuunganisha vizuri na mama yangu Mheshimiwa mama Lupembe pamoja na Haidary na ndugu yangu wa kule Mpanda, Katavi na Rukwa. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, haitoshi tunayo hii Barabara ya Tabora – Ibiri – Ulyankulu. Sasa kwa sababu tayari kuna madaraja alishajenga ninamwomba hatua nyingine za kuanza kuwafanyia tathmini watu wanaostahili kulipwa, ianze kufanyika ili kuhakikisha kwamba shughuli inafanyika.
Mheshimiwa Mwenyekiti, Barabara ya kutoka Kahama, limejengwa daraja zuri sana pale Kashishi baina ya Sunga na Kashishi. Barabara ya kiwango kizuri ndiyo hayo ambayo pia Serikali kupitia Waziri Mkuu amekuwa akieleza Serikali imefanya kazi kubwa kuhakikisha kwamba inajenga daraja, kwa hiyo, ninamwomba Mheshimiwa Waziri ajenge.

Mheshimiwa Mwenyekiti, tunayo pia barabara inayotoka Jimbo la Ushetu kwa maana ya Halmashauri ya Ushetu. Barabara hii inatokea Masumbwe inapita Mwabomba inakuja mpaka Ulowa namba nne lakini inakuja kuniunganisha huku na Sungwa. Liko daraja moja limejengwa zuri sana Serikali imewekeza fedha nyingi. Ninaiomba Serikali yetu pendwa, bila kujenga Daraja la Mto Igombe linalotuunganisha sisi na Ushetu bado tutakuwa hatuitendea haki barabara hiyo. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, miaka ya nyuma ninakumbuka barabara hiyo pia ilikuwa kwenye mpango wa kujengwa kwa kiwango cha lami ili kuwapunguzia watu wanaotoka Mikoa ya Geita na Mwanza wanapotaka kwenda mikoa aidha ya Katavi na Mbeya watatoka wakifika Masumbwe wanakata kupunguza umbali, wakija wanafika Ulyankulu watapita Urambo watakwenda Ipole, wataunga kwenda Mkoa wa Mbeya. (Makofi)

Mheshimiwa Mwenyekiti, hata hivyo, kwa hawa wanaohitaji kwenda Mkoa wa Katavi watafika Ulyankulu. Waziri anitengenezee roundabout nzuri pale Mwenda Kulima, kwa maana ya Uyowa, aweke roundabout nzuri pale Barabara Sita Ulyankulu ili kuhakikisha…

(Hapa kengele ililia kuashiria kwisha kwa muda wa Mzungumzaji)

MWENYEKITI: Mheshimiwa muda wako umekwisha…

MHE. JAPHAEL M. LUFUNGIJA: …wanaokwenda Urambo watakuwa wanakwenda.

Mheshimiwa Mwenyekiti, baada ya kusema maneno hayo, ninaunga mkono hoja kwa asilimia mia moja. Ahsante sana. (Makofi)